Làm gì khi thấy tương lai… mờ mịt?

Khi tương lai bất định, phía trước mịt mờ, chúng ta phải làm gì? (Và không nên làm gì?).

Mình mở máy tính, viết dòng đầu tiên của bài viết này bên cốc nước sóng sánh màu vàng cam, trong một quán cà phê quen thuộc ở thành phố Đà Nẵng, nhìn thẳng ra khu chung cư ở đó có nhà bố mẹ mình đang ở.

Đó cũng là nơi mình trải qua hầu hết những kỳ nghỉ dài trong vài năm qua. Nhưng từ trước đó, đã rất nhiều năm mình trở đi trở lại thành phố này, cũng một máy tính, một cốc nước như thế, ngồi viết, đọc, suy nghĩ về tương lai và cả hành trình đã đi qua, về niềm hy vọng, nhưng đôi khi là sự bất định về tương lai.

Bài viết này, xin được dành tặng chính mình của những ngày tháng mông lung, mờ mịt khi nhìn về phía trước, cũng xin gửi tới các bạn cũng đang lo lắng cho tương lai khi dường như mọi người đều có lối đi, còn mình thì không. Thật không có nơi nào phù hợp hơn để mình viết về chủ đề này ngoài Đà Nẵng - nơi không phải quê hương, đi học, đi làm, nhưng bằng một cách nào đó lại chứng kiến nhiều dấu mốc của cuộc đời mình cho tới bây giờ.

Bạn thân mến,

Khi tương lai bất định, phía trước mịt mờ, chúng ta phải làm gì? (Và không nên làm gì?).

1. Hiểu rằng mình không cô đơn

Khi rơi xuống đáy của nỗi buồn, niềm tin, và hy vọng, chúng ta thường cảm thấy mình đứng ngoài dòng chảy của số đông. Vì suy nghĩ ấy, chúng ta thấy mình kém cỏi, thất bại, thiếu may mắn, thiệt thòi, đen đủi… Nhưng bạn biết không? Ngược lại mới đúng. Nếu bạn đang rơi vào tình cảnh không như ý, bạn không cô đơn.

Có một ngày “tận cùng” như thế, khi mình còn rất trẻ, mất hết mọi chỗ dựa, không biết ngày mai mình sẽ sống thế nào, đạp chiếc xe lọc cọc lại còn bị hỏng phải dừng lại tấp vào hàng sửa xe lề đường. Ngồi chờ bác thợ đang lật ngửa xe “xử lý”, mình ngẩn ngơ nhìn trời nhìn đường tự hỏi: “Vì sao trời vẫn xanh như cũ, mọi người vẫn đi lại ngược xuôi, mà mình lại trở thành thế này?”. Mình ghen tị cả với người không quen biết, khi họ đi trên đường một cách kiên định, họ biết điểm đến là ở đâu, họ có một cuộc sống bình thường. Còn mình, mình không còn sự bình thường ấy nữa. Và mình, không biết phải đi về hướng nào.

Mình cảm thấy vô lý và bất công, khi cả đất trời và người khác vẫn thản nhiên như mọi ngày, chỉ có cuộc sống của chính mình chao đảo. Mình đã bị xô ra rìa, cô đơn và bất lực.

Bạn có từng hoặc đang cảm thấy như vậy không?

Hồi mình mới sinh con, đi làm trở lại lương năm triệu, muốn kiếm việc lương cao hơn nhưng không biết phải nhắm tới vị trí nào, ở đâu, trong khi học ngành quá hẹp, ít cơ hội, và con còn nhỏ quá. Mình hẹn cô bạn cũ uống cà phê ở gần công ty bạn ấy. Suốt buổi nói chuyện, mình ngẩn ngơ ngồi nghe bạn than thở về sếp, công việc áp lực… với nỗi ghen tị thầm kín. Điều bạn đang bức xúc, công việc bạn đang chán nản, áp lực bạn phải chịu lại chính là niềm ao ước của mình. Bởi vì bạn làm ở công ty lớn, công việc có hướng phát triển rõ ràng, lương cao hơn mình. Mình nhớ tới tận bây giờ, cảm giác nhìn theo lưng bạn lúc bạn trở lại tòa nhà công ty. Bạn mặc chiếc áo trắng, chân váy màu xanh, bước chân tự tin và thoải mái bởi bạn biết điều gì đang chờ đợi phía trước. Còn mình thì không.

Mình đã trải qua không ít thời điểm lạc hướng, mờ mịt về tương lai như thế. Không hiểu sao mình cảm thấy, có lẽ ai cũng từng đi qua những lúc “đen tối” như vậy. Hồi đó mình thấy cô đơn, nhưng sau này không còn nghĩ thế nữa. Nếu bạn cũng đang chưa biết đi đường nào, hướng tới điều gì, và làm sao để đạt được điều bạn muốn trong khi dường như ai ai cũng rõ ràng về tương lai hơn bạn, bạn không cô đơn.

Mình không biết việc thấy rằng bản thân có đồng đội, so với việc nghĩ mình đang đứng bên rìa con sóng có dễ chịu hơn chút nào không. Mình chỉ nghĩ, nếu thấy rằng thử thách là điều cuộc đời ai cũng phải trải qua, chúng mình có thể bớt dằn vặt bản thân đi nhiều.

2. Muốn tìm thấy lối đi, nhất định đừng dừng lại

Nếu có một “công thức” chung mình rút ra được sau những lần gặp bế tắc trong cuộc sống, đó chính là: Phải nhúc nhích, phải hoạt động, đừng dừng lại. Giống như người đi lạc trong rừng, khoảnh khắc dừng lại chính là khi chúng ta rơi vào tuyệt vọng, đau khổ, và càng lúc càng thấy tăm tối.

Ngay tại thời điểm ấy, có thể chúng ta chưa có được tấm bản đồ đúng để ra khỏi khu rừng, nhưng việc liên tục di chuyển, hoạt động, giữ cho đầu óc minh mẫn tỉnh táo và tiếp thêm hy vọng. Càng buồn càng phải học, càng chán nản càng cần ra ngoài gặp gỡ mọi người, càng muốn chui vào góc nhỏ gặm nhấm nỗi buồn càng phải vượt qua và ra ngoài tập thể dục.

Khi gặp phải biến cố, điều sáng suốt nhất mình đã làm chính là đi mua mấy bộ hồ sơ xin việc. Mình nộp cho khách sạn làm lễ tân, nộp cho công ty viễn thông rồi đi phỏng vấn vị trí giao dịch viên, nộp cho công ty viễn thông nhỏ để làm trợ giúp kinh doanh… Mình còn không hiểu thực sự những công việc ấy sẽ làm gì, nhưng mình không cân nhắc nhiều, mình cần điều gì đó để làm, để cố gắng và hy vọng.

Khi đứng trước nguy cơ không chuyển được việc, mình bế tắc, nhưng vẫn may là hàng tối chăm chỉ ngồi học tiếng Anh để thi Toeic, dù không biết điều đó sẽ dẫn tới đâu, có đủ sức mang tới cho mình một cơ hội nào đó hay không.

Hành động, đó là cách để vượt qua, bởi vì cuộc sống và thử thách đi kèm trước hết là vấn đề tâm lý. Để vượt qua, chúng ta cần rất nhiều điều kiện, hành động, năng lực và cả may mắn. Nhưng nếu tâm lý suy sụp, dừng hành động, ngay cả cơ hội để vượt qua cũng không có nữa.

Chúng ta chỉ thua khi dừng lại. Chỉ cần không dừng lại, tiếp tục hành động, chúng ta vẫn có hy vọng vào một ngày mai tốt đẹp hơn.

3. Bắt đầu từ đâu?

Hoàn cảnh của mỗi người khác nhau. Ngay cả với mỗi người, vấn đề gặp phải tại mỗi thời điểm trong cuộc sống cũng khác nhau. Nhưng nếu bạn đang ở trong trạng thái mông lung, chán nản, mịt mờ về tương lai, đây là một số gợi ý của mình để bạn bắt đầu. Hành trình này giống như những quân bài domino, một điều tích cực sẽ dẫn tới nhiều điều tích cực và đẩy lùi dần những suy nghĩ chán nản thất vọng.

• Đi du lịch: Tốn tiền, mình biết. Nhưng đây từng là cách mình sử dụng rất hiệu quả, tất nhiên là sau khi đã đi làm và có tiền tiết kiệm. Đây cũng chính là lý do vì sao Đà Nẵng lại có ý nghĩa với mình đến vậy. Đây từng là địa điểm mặc định mỗi khi mình cần một nơi nào đó đủ quen thuộc, nhưng lại cách xa cuộc sống, công việc, và các mối quan hệ hàng ngày. Mình từng gói gọn mỗi chuyến đi vài ngày chỉ trong 4-5 triệu bằng cách tìm vé máy bay giá rẻ, ở phòng hostel giường tầng, ăn uống đơn giản, vài triệu đủ cho cả tuần. Tách bản thân khỏi guồng quay quen thuộc, đi đến một vùng đất khác, ngồi ở không gian khác, chúng ta thường có nhiều góc nhìn, suy nghĩ và ý tưởng mới - chất xúc tác quan trọng nhất để có dũng khí vượt qua thời điểm khó khăn.

• Viết email cho một người mình ngưỡng mộ, ai đó khiến mình có cảm hứng để nỗ lực, người mình thấy đã từng trải qua hoàn cảnh tương tự. Bạn có thể nhận được phản hồi (điều đó thật tuyệt), nhưng kể cả không nhận được, việc ngồi xuống viết thư cho ai đó, diễn tả lại chi tiết tình cảnh của bản thân cũng giúp bạn cụ thể hóa được nỗi buồn, nỗi lo lắng trong lòng. Và điều đó thực ra rất tốt về mặt tâm lý. Khi gửi cho ai đó khác, tâm trí bạn sẽ cảm thấy trút gánh nặng.

• Tìm kiếm cơ hội, bằng mọi cách. Giờ không phải lúc cân nhắc, đắn đo trước sau, mà là khi chúng ta phải tìm mọi hướng, mọi lối đi, mọi khả năng có thể. Hãy gọi cho sếp cũ, bạn cũ, người quen sơ sơ trên mạng… nói với mọi người rằng mình cần giúp đỡ. Cái ngày mình mua năm bộ hồ sơ xin việc, mình đã có ngay công việc gia sư rất tốt không phải bằng hồ sơ mà bằng cách nhắn cho các bạn học phổ thông để nói rằng mình cần tiền, mình cần công việc để làm, mình có thể làm gia sư hoặc bất cứ việc gì chân chính. Sau này cũng vậy, mỗi khi gặp thế khó, mông lung về tương lai, mình thường sẽ nghĩ cách tìm tới ai đó. Chúng ta cần giúp đỡ, nhưng trước hết bạn cần học cách phát tín hiệu “cấp cứu” đã. Bạn không nói, sẽ không ai biết để giúp, hoặc quá ít người biết sẽ không giải quyết được vấn đề.

• Học một thứ gì đó. Thật khó để động viên bản thân tiếp tục học khi thành quả chưa thấy đâu, không biết học xong có giúp ích gì, nhưng vẫn nên học bạn ạ. Học cho phép chúng ta chìm vào một mục tiêu, những thử thách, cảm giác thành tựu, và đôi khi là “giết thời gian” để đừng cả ngày ủ ê buồn chán. Học bằng việc đọc sách theo chủ đề, học các khóa online, học ngoại ngữ… Nếu có thể, hãy đăng ký khóa học để có tập thể mới, những kết nối mới, và nguồn cảm hứng mới.

• Tập thể dục: 30 phút mỗi ngày, chỉ cần vậy thôi nhưng đều đặn. Đó là cách tác động vào cơ thể, “ép buộc” cơ thể phải vận động, thải độc, và tìm thấy niềm vui đơn giản. Càng buồn, càng phải đứng dậy và vận động. Càng chán nản và mông lung, càng cần giữ sức khỏe, thể dục và ăn uống đầy đủ.

Tạm kết

Hôm nay mình rất vui, thật đấy. Mình luôn cảm thấy rất bình yên, dễ chịu khi ở Đà Nẵng và hôm nay không phải ngoại lệ. Mình biết bản thân đã gặp nhiều may mắn, nhưng mình cũng cần phải cảm ơn bản thân vì đã nhiều lần vùng vẫy để thoát ra tình cảnh mờ mịt về tương lai.

Con đường đời của chúng ta vốn không bằng phẳng, không thể nào chỉ trải toàn hoa hồng. Có ngày sáng chói, cũng có ngày ủ ê tăm tối. Mong rằng tất cả chúng ta đều sẽ đủ nghị lực, sức khỏe, niềm tin và may mắn để vượt qua tất cả.

“Đến cuối cùng, mọi điều đều sẽ ổn. Nếu chưa ổn, thì chưa phải cuối cùng”. Rất lâu kể từ khi tốt nghiệp đại học, mình ghi ở mục dưới tên Facebook ở câu giới thiệu là: “After all, life is beautiful”.

Mình mong rằng, bài viết này đã tìm thấy bạn khi bạn cần. Tất cả chúng ta đều sẽ ổn thôi. Hít một hơi thật sâu, ngủ một giấc ngon, và ngày mai lại là ngày mới.

Thân mến,

Tố Uyên.