Gần bốn tháng trôi qua thật nhanh, và mình đã hoàn thành học kỳ đầu tiên ở trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Mình theo học chương trình văn bằng 2, Cử nhân Ngôn ngữ Trung Quốc.

Quay trở lại làm sinh viên ở tuổi 36, vừa đi học vừa đi làm và chăm sóc gia đình với hai con nhỏ là một trải nghiệm vất vả nhưng rất nhiều điều thú vị. Mình sẽ chia sẻ những điều hay ho nhất, đặc biệt nhất, và đáng nhớ nhất trong hành trình gần bốn tháng của học kỳ đầu tiên trong bài blog này nhé.

Mục tiêu lớn nhất của mình là làm sao đó vượt qua được hết chương trình, tốt nghiệp với số điểm ổn ổn và một trình độ nghe nói đọc viết đủ dùng cho các mục tiêu sau này, nên tổng kết sau mỗi học kỳ hẳn cũng là cách hiệu quả để ghi dấu hành trình và tạo ra động lực.

Về chương trình học

Chúng mình sẽ học tổng cộng trong khoảng 2.5 năm, tức là khóa của mình khai giảng tháng 9/2025, dự kiến sẽ tốt nghiệp tháng 4/2028. Chương trình bao gồm các môn về bốn kỹ năng tiếng Trung, các môn chuyên ngành (ví dụ như biên phiên dịch, văn hóa Trung Quốc, nghiên cứu hán tự), các môn bổ trợ khác (tiếng Anh, tâm lý học). Vì đầu vào là các bạn đã tốt nghiệp đại học nên chương trình văn bằng 2 sẽ không bao gồm các môn cơ sở trường nào cũng phải học như là triết học, lịch sử Đảng, thể dục, giáo dục quốc phòng… Đây cũng là lý do thời gian học văn bằng 2 rút ngắn còn 2.5 năm thay vì 4 năm như chương trình đại học bình thường.

Mỗi năm Đại học Ngoại ngữ (ĐHQGHN) có hai đợt tuyển sinh văn bằng 2. Quy trình rất đơn giản, bạn chỉ cần điền thông tin theo đường link trên trang web của trường. Trường dựa vào điểm tốt nghiệp của bằng đại học thứ nhất để xét tuyển. Bạn sẽ nhận được tin nhắn thông báo kết quả tuyển sinh và hướng dẫn nộp hồ sơ. Sau đó là nhập học, học phí khóa của mình là 9.9 triệu/học kỳ.

Về thời gian học, bạn có thể lựa chọn lớp buổi tối các ngày trong tuần hoặc lớp cuối tuần. Đây là điểm rất tiện, vì như mình chẳng hạn, buổi tối là thời gian mình dành cho gia đình, con cái, nên việc có lớp cuối tuần đúng là cứu cánh.

Học kỳ đầu tiên chúng mình tập trung học tiếng Trung cơ sở, cả bốn kỹ năng nghe nói đọc viết, sử dụng giáo trình Hán ngữ 6 quyển. Trong khoảng hơn 3 tháng, chúng mình học hết 2.5 quyển, tức là từ quyển 1 tới nửa đầu quyển 3. Sau đó ôn thi khoảng 2 tuần. Đề thi cuối kỳ 1 tương đương HKS3. Tốc độ học mình thấy rất nhanh, nhanh hơn ở các trung tâm khá nhiều. Mỗi tuần trung bình học ba bài trong sách nên đòi hỏi sinh viên phải tự học nhiều, nếu không sẽ rất nhanh bị đuối.

Tác dụng lớn nhất của việc học ở trường Đại học ngoại ngữ so với tự học hoặc học ở trung tâm bên ngoài, mình nghĩ là ở áp lực về tốc độ. Lịch học rất dày, nhanh, khiến sinh viên bắt buộc phải tranh thủ mọi lúc để học, đẩy giới hạn lên cao. Đúng tiến độ là hết học kỳ 2 chúng mình sẽ học xong quyển 5, tức là hoàn thành Giáo trình Hán ngữ từ quyển 1 tới quyển 5 chỉ trong khoảng bảy tháng. Ban đầu mình nghe thấy rất… bất khả thi, nhưng hóa ra chúng mình có thể học được như vậy thật.

Điểm mình thấy rất ấn tượng là thầy cô ở trường dạy rất hay và bài bản, mặc dù tốc độ nhanh. Có các thầy cô lâu năm và cả các thầy cô genZ rất trẻ, nhưng điểm chung là đều nhiệt huyết và kiến thức chuyên môn sâu nên giảng bài rất thuyết phục, phát âm hay.

Nói chung, ngoại trừ việc phải căng thẳng sắp xếp thời gian, tranh thủ từng giờ từng phút, và luôn thúc đẩy bản thân phải cố gắng để theo được tiến độ học nhanh như chạy bão này, thì việc học văn bằng 2 thực sự là lựa chọn đáng giá đối với mình.

Về cách mình học

Có bạn hỏi mình: Chưa biết gì về tiếng Trung có theo học văn bằng 2 được không? Mình nghĩ là được. Thực tế lớp mình có nhiều bạn cũng bắt đầu từ số 0 khi nhập học. Nhưng để theo được tốc độ của lớp, bạn sẽ vất vả hơn nhiều những người đã có nền.

Cá nhân mình, nhập học khi đã đi qua chương trình HSK3, nhưng mình vẫn rất chật vật để theo được. Dù vậy, thử thách thực sự với mình sẽ ở học kỳ 2 trước mắt, khi mình phải học trình độ tương đương HSK4-5 khi mà hành trình tự học của mình vẫn chưa hoàn thành HSK4.

Vì tốc độ dạy của thầy cô rất nhanh, thường lớp mình học sáng-chiều thứ bảy và sáng chủ nhật, chiều chủ nhật sẽ dành cho các môn khác ngoài tiếng Trung. Tức là trung bình mỗi buổi học hết một bài trong sách Hán ngữ. Để tiếp thu tốt bài giảng, mình thấy hiệu quả nhất là học trước ở nhà, tới lớp nghe lại thầy cô để nắm bắt những điểm khó/ điểm đặc biệt. Nếu tới lớp mà chưa học trước, sinh viên rất dễ bị cảm giác ngập lụt, nghe tai nọ chảy qua tai kia vì không tiếp thu kịp.

Phần bài tập trong sách Hán ngữ rất hay, mình thường làm trước buổi học, tới khi học chỉ theo dõi thầy cô chữa thì mới kịp.

Mình đã học qua nhiều kênh online để phục vụ việc “học trước” này. Kênh mình thấy dạy hay và hiệu quả nhất là Sweden Chinese Corner. Kênh có bài giảng của cả bộ Giáo trình Hán ngữ. Mỗi quyển giáo trình có hai danh sách video, dành cho tài khoản miễn phí và có phí. Bản miễn phí đã rất hay rồi, nhưng bản có phí mình thấy công phu hơn và đẹp hơn nên mình mua tài khoản thành viên của kênh, 100.000 đồng/tháng.

Vậy quy trình mình học mỗi bài Hán ngữ sẽ là:

Tự học trên kênh Sweden Chinese → Luyện viết chữ để thuộc từ vựng, nghe và đọc bài khóa sau đó chép lại → Làm bài tập trong sách để hiểu ngữ pháp (kênh Sweden có chữa bài tập luôn) → Tới lớp học nghe thầy cô giảng để nhớ lần nữa và tiếp thu những điểm đặc biệt khác.

Tài liệu luyện đề: Mình có ít thời gian nên chỉ làm đề trong sách, một số đề cương thầy cô cho, và bộ Mô phỏng đề thi HSK phiên bản mới. Hiện mình đã làm hết cuốn HSK3.

Về cách mình sắp xếp thời gian

Vấn đề lớn nhất của những sinh viên văn bằng 2 là việc sắp xếp thời gian vì hầu hết là người đang đi làm và đã có gia đình, con nhỏ. Thành thực là mình nghỉ học khá nhiều nếu so với mức bình thường của sinh viên. Nhưng đôi khi mình cần đánh đổi để có được hiệu quả tốt nhất và cân đối với công việc, cuộc sống. Một số cách mình thực hiện trong gần bốn tháng qua:

• Tìm hiểu trước về điều kiện để được thi cuối kỳ. Ví dụ như: không được nghỉ quá bao nhiêu buổi? Khi ốm mệt hoặc đi công tác, mình sẽ liên hệ lớp trưởng để nhờ xin nghỉ phép. Giai đoạn cuối kỳ mình bận việc quá nên đã chủ động nhắn tin trực tiếp cho thầy cô để trình bày hoàn cảnh. Với học viên văn bằng 2 tất nhiên thầy cô có sự ưu ái thông cảm hơn so với sinh viên bình thường, nhưng điều quan trọng là bạn vẫn phải học để bù kiến thức, nếu không sẽ hụt hơi rất nhanh.

• Nhất định phải chạy trước, hoặc ít nhất là bằng tiến độ học ở lớp. Chỉ cần bị đuối lại vài bài, bạn sẽ sớm nản và càng ngày càng thấy ngợp. Sẽ không có lúc nào rảnh rang để ôn lại bài cũ đâu vì bài mới liên tục, học đi còn không kịp làm sao có thể chờ tới lúc học lại? Nên bạn phải đảm bảo tự học nhiều và nhanh, càng vượt tiến độ chung của lớp càng tốt để dự phòng cho giai đoạn bận rộn bất thường, ví dụ như đợt cuối kỳ mình vừa bận việc công ty vì vào mùa gấp gáp, vừa là con ốm nhập viện. Nếu không phải vì đã chủ động học trước, chạy trước chương trình thì hẳn mình không thể kịp lớp và hoàn thành được bài thi cuối kỳ.

• Tranh thủ, tranh thủ, tranh thủ: Mình khoanh phạm vi cần học theo tuần. Ví dụ: mỗi tuần ba bài ở sách Hán ngữ. Nhất định cần hoàn thành trước tối chủ nhật. Vì thế, mình tranh thủ mọi khoảng thời gian có thể. Ví dụ: lúc nấu cơm, dọn nhà, mình sẽ bật audio bài khóa, nghe đi nghe lại cho quen tai. Lúc ngồi chờ họp với khách hàng mình cũng tranh thủ nghe bài giảng hoặc bài khóa mặc dù không thể ghi chép. Buổi tối đi bộ 30 phút, mình lại nghe tiếp. Những khoảng thời gian có thể ngồi học, ví dụ như tối muộn khi con đã đi ngủ, mình sẽ làm các việc cần viết, ví dụ như chép bài khóa hoặc làm bài tập và so đáp án. Cách dễ nhất để tìm thầy thời gian là rà soát lại điện thoại, mục “Thời gian sử dụng”, bạn sẽ thấy mỗi ngày bạn dùng điện thoại tới 2-3-5 tiếng, rất nhiều luôn. Chỉ cần tối ưu thời gian này, bạn sẽ có thêm thời gian để học.

—

Về cơ bản, việc theo học văn bằng 2 khiến mình hơi rối trong tháng đầu, nhưng sau đó mọi thứ vào guồng và gần như không ảnh hưởng tới công việc cũng như cuộc sống gia đình. Vì mình thường tranh thủ thời gian của bản thân, sáng sớm, tối muộn, lúc chờ ai đó… nên gần như không ai cảm nhận được rằng mình đang có thêm một nhiệm vụ là làm sinh viên. Tất nhiên là mình có mệt, nhưng không phải không thể vượt qua. Mệt thì nghỉ ngơi, đỡ mệt mình lại học tiếp.

Mình cũng không đặt áp lực phải hoàn thành xuất sắc, chỉ cần theo được là được. Cứ theo được chương trình là tốt rồi, còn hơn nghĩ mình phải giỏi mức này mức kia mà thành mệt mỏi căng thẳng quá, không khéo lại đuối sớm.

Tổng cộng chương trình có 6 kỳ, và mình đã hoàn thành học kỳ đầu tiên rồi đó. Năm kỳ còn lại chắc sẽ nhanh thôi, nhỉ?

Mình sẽ còn trở lại để chia sẻ về hành trình vất vả nhưng cũng rất thú vị này. Được đi học, được làm sinh viên thực sự là hạnh phúc cực kỳ. Mặc dù đúng là mình vẫn là mình, dù học đại học lần đầu hay lần thứ hai, đặc điểm nhận dạng quan trọng nhất trong mắt bạn cùng lớp: Hay “bùng học”. He he…

Đây là bài viết cuối cùng của năm 2025 - một năm mình gặp nhiều khó khăn nhưng cũng có những khởi đầu thú vị mà việc theo học văn bằng 2 Ngôn ngữ Trung Quốc là một trong số đó.

Chúc bạn và mình, chúc tất cả chúng ta một buổi tối cuối năm đầm ấm, sẵn sàng cho năm mới 2026 thật may mắn, thuận lợi và thành công!

Thân mến,

Tố Uyên

Các bạn thân mến,

Tối mai là workshop đã diễn ra rồi. Mình đã gửi email và link nhóm Zalo tới tất cả các bạn đã đăng ký.

Link đăng ký sẽ được mở tới 22h30 ngày hôm nay, 29/12/2025, tức là còn 10 tiếng nữa.

Hẹn gặp nhau ở một điểm giao giữa năm cũ và năm mới, khởi động cho một năm thật khác và cũng thật quen.

Không cầu 2026 là điểm bùng phát, mà mong 365 ngày sắp tới xây được nền tảng vững vàng. Bởi nói cho cùng, không có bước ngoặt nào xảy ra sau một ngày, chỉ có rất nhiều ngày đúng hướng và đúng cách mới tạo nên khác biệt về lâu dài.

Chúc bạn một năm mới may mắn và nhiều thành công!

Thân mến,

Tố Uyên.

Năm nào cũng vậy, khoảng giữa tết dương và tết âm là lúc mình cảm thấy rảnh rang nhất cả năm, đỡ túi bụi, có thể làm những dự án mà suốt năm không thể nào làm được. Ví dụ như là, hầu hết các chứng chỉ chuyên môn, chứng chỉ tiếng ngoại ngữ từ trước tới giờ mình đều thi trong khoảng thời gian này; đi du lịch cùng cả nhà; ngồi ngâm cứu dự định mới cho năm tới; tổ chức workshop hoặc một vài khóa đào tạo ngắn...

Công ty mình hiện tại (và các công ty trước đó), hầu hết giai đoạn tháng 12 cực kỳ căng thẳng do cuối năm, cuối quý, đến hạn giải ngân của nhiều tổ chức nên phải cố gắng làm xong dự án. Tháng 12 cũng là tháng các bạn nhỏ thi học kỳ, thành ra phụ huynh cũng cần theo sát. Riêng năm nay, mình còn thêm một nhiệm vụ nữa vào tháng 12 là thi học kỳ ở trường ngoại ngữ, cũng phải ôn bài luyện đề như ai.

Sắp rồi, chỉ vài ngày nữa là đi qua tháng 12, đi qua năm 2025, và bước vào khoảng thời gian đỡ rối rắm nhất năm. Và việc đầu tiên mình làm, chính là workshop về chiến lược phát triển bản thân & sự nghiệp cho năm mới.

Quãng thời gian giữa 2 cái Tết thực sự rất quý giá để làm những việc cần làm nhưng cả năm bị cuốn theo công việc, cuộc sống khiến chúng ta không có đủ thời gian và sự bình tâm để làm được.

Nếu bạn cũng muốn thời gian này tập trung để làm điều gì đó, xây dựng cái nền cho không chỉ một năm tới mà cho cả hành trình sự nghiệp & phát triển bản thân sau này, mời bạn đăng ký tại đây.

Hẹn gặp bạn,
Tố Uyên.

P/s: Tấm ảnh này chụp trong chuyến du lịch năm ngoái của gia đình mình ở Đà Lạt, tháng 1/2025, chiếc homestay view thung lũng cực kỳ xinh và đúng "vibe Đà Lạt".

Có một vấn đề là thế này: Để mà nói về việc lập kế hoạch cho năm mới, hẳn ai cũng từng làm rồi, thậm chí nhiều lần, nhưng không hiệu quả.

Có thể kể qua một số hướng dẫn, kỹ thuật, kinh nghiệm phổ biến: Làm vision board, lập kế hoạch theo năm/quý/tháng, xác định ưu tiên các mục tiêu, chọn 01 mục tiêu quan trọng nhất của cả năm, quy tắc bốn "cái lò lửa", dùng sổ planner...

Các kỹ thuật, cách thức này chắc chắn hiệu quả, nhưng rất nhiều trong số chúng ta dù đã làm theo hết vẫn không ổn. Một năm qua đi và nhìn lại vẫn thấy không hoàn thành được điều gì như đã định, dù chỉ được một phần theo định hướng thôi cũng không.

Mình vẫn luôn nghĩ về vấn đề này.

Kỹ thuật, cách làm, chỉ là cách làm mà thôi. Hôm nay có người bảo cách này tốt, họ làm hiệu quả, mai lại có người giới thiệu cách khác, làm sao để biết cách nào tốt cho mình? Áp dụng rồi vẫn không được thì sao? Tại bản thân không tốt, không kỷ luật, không nỗ lực? Như thế thì nghe tiêu cực quá, lại càng mất động lực.

Điều chúng ta cần ở đây là gì?

Mình cho rằng, chúng ta có những mảnh ghép, nhưng thiếu chất kết dính để nhìn thấy tổng thể. Và những chất kết dính này - thứ làm sáng tỏ hành trình trưởng thành, thực ra nằm trong những nguyên lý căn bản thời đi học (phổ thông & đại học). Ai cũng từng biết, nhưng hầu hết đã quên, và không hề nghĩ những điều căn bản ấy chính là thứ chúng ta cần lật lại để năm 2026 không lặp lại con đường giống như những năm trước: lập kế hoạch, đặt mục tiêu, và không hoàn thành.

Hãy tin mình. Điều gì mình không chắc, chứ những thứ căn bản như này, mình luôn biết mình đang nói gì.

Workshop ngày 30/12 sẽ là những điểm cốt lõi của hành trình phát triển bản thân và sự nghiệp mà mình đúc kết được, có thể áp dụng cho tất cả mọi người, mà mình chưa từng chia sẻ ở bài viết hay podcast bao giờ.

Bạn có thể đăng ký tham gia ở link này, mình sẽ gửi email xác nhận trước thời điểm workshop diễn ra.

Hẹn gặp bạn nhé. Hẹn gặp nhau ở điểm giao thời của năm cũ và năm mới. 20h tối thứ ba, 30/12/2025.

Thân mến,
Tố Uyên.

1. Điều dễ nhất là “bị cuốn đi”, khó nhất là “không quên ước mơ của chính mình”.

2. Đừng so sánh, bởi vì sẽ luôn có những người làm việc tốt hơn mình ở công sở, và những người mẹ chăm con khéo hơn, giỏi hơn mình. Nhưng mình là duy nhất, chỉ cần biết mình đã luôn nỗ lực là đủ rồi.

3. Không có cái gì gọi là “phụ nữ thì phải...”, “làm mẹ/làm vợ thì phải...”. Dù có là ai đi nữa, mình trước hết vẫn thuộc về chính mình.

4. Có thể vừa có gia đình êm ấm, vừa có sự nghiệp vững vàng. Đừng luôn đặt ra câu hỏi lựa chọn, đây không phải bài trắc nghiệm. Câu hỏi nên là “làm thế nào?”, không phải là “chọn bên nào?”.

5. Sức người có hạn. Đừng tự tạo áp lực mình phải hoàn hảo dù ở bất cứ khía cạnh nào. Nhiều lúc, tàm tạm là tốt lắm rồi.

6. Tin vào điều tốt đẹp nhất, nhưng chuẩn bị cho điều xấu nhất.

7. Ngày rực rỡ nhất, chính là ngày hôm nay. Cơ hội lớn nhất, chính là thức dậy vào buổi sáng, gọi con đi học, bản thân đến công ty làm việc dù bận tối mắt và siêu mệt. Hạnh phúc lớn nhất, là tối về ăn cơm cùng nhau, dạy nhau học bài, giục nhau đi ngủ.

8. Học, học nữa, học mãi. Chỉ có như vậy mới ngày càng hiểu rõ hơn cuộc sống, đồng hành cùng bạn đời và con cái một cách sáng suốt hơn, và có nhiều cơ hội hơn trong công việc.

9. Ai cũng cần may mắn, nhưng may mắn cũng là một loại năng lực. Vì thế, cần chuẩn bị tốt để “nhỡ” may mắn tới cũng đủ sức nhận ra và nắm lấy.

10. Sống bình thường thôi đã là thành tựu lớn rồi.

Ngày cuối năm, tối 30/12 mình có chiếc workshop đầm ấm nho nhỏ, trò chuyện và chia sẻ về việc xác định chiến lược phát triển bản thân trong năm mới, lựa chọn mục tiêu, thích ứng thay đổi để vững vàng trong cuộc sống và sự nghiệp. Bạn mà không có cái hẹn nào tối đó thì gặp nhau qua Zoom chút nha.

Workshop hoàn toàn miễn phí. Bạn muốn tham gia, vui lòng đăng ký tại đây.

Thân mến,

Tố Uyên.

Link đăng ký workshop (miễn phí): tại đây.

Tổng kết năm 2025. Một năm của những lựa chọn, vượt biến động, và nhìn thấy điều mình vẫn kiếm tìm.

Mình bước vào những ngày đầu năm 2025 với một công việc đầy khó khăn, tuy đã bước sang năm thứ hai ở vị trí mới nhưng mọi thứ vẫn chất chồng. Việc học hành chưa định hình rõ. Nhiều khía cạnh của cuộc sống vẫn trong trạng thái bắt đầu vẽ những nét mới chưa rõ ràng.

Sau một năm nhìn lại, mình nhận ra 365 ngày ấy, mình đã luôn nỗ lực bước về phía trước - về hướng mình đã vạch ra từ những ngày cuối năm 2024. Dẫu trên hành trình ấy, nhiều lần mình phải dừng lại, đánh giá, xem xét, và điều chỉnh. Nhưng vì có định hướng rõ ràng và tâm lý sẵn sàng thay đổi, nên thành thực là tới tối nay - một ngày cuối năm, mình cảm thấy trộm vía đã hoàn thành tốt một năm vừa rồi. Tốt, không có nghĩa là thành tựu hoành tráng, mà là cảm thấy mình đã vạch ra hướng phù hợp, tìm thấy những điều thú vị mới, và đạt được những gì mình đã đặt ra.

- Công việc: Ổn hơn cách đây một năm rất nhiều, phần lớn vì đã quen thuộc hơn, nhiều vấn đề khó khăn cũng đã giải quyết được, bộ phận mình thực sự đã trải qua hai năm quá nhiều thách thức.

- Học tập: Toeic 935/990, Hoàn thành học kỳ I văn bằng 2 Đại học Ngoại ngữ ngành Ngôn ngữ Trung Quốc.

- Cuộc sống nói chung: Mình thấy ổn, và mình thực sự cảm thấy hài lòng.

Một năm trôi qua, những ngày bận rộn cũng sắp lùi về sau. Suốt một năm rồi, mình chỉ có thể thỉnh thoảng viết bài trên blog và trang FB này, mãi tới tháng 12 mới đăng được loạt podcast mới (9 tập) sau thời gian... đóng băng. Quá bận. Nhưng nhìn lại cũng thấy thở phào và khá hài lòng.

Nhân dịp này, mình dự định sẽ tổ chức một buổi workshop dành cho tất cả các bạn quan tâm tới chủ đề: HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN BẢN THÂN & SỰ NGHIỆP 2026. Nếu bạn đang muốn xây dựng kế hoạch năm mới về phát triển bản thân và sự nghiệp một cách bài bản, khoa học, và khả thi, workshop này có lẽ sẽ giúp được bạn.

Workshop miễn phí, không có record, và sẽ tổ chức vào 20h-21h30 tối thứ ba, 30/12/2025. Mời bạn đăng ký tại đây.

Đây là chiếc workshop duy nhất của năm 2025 mình tổ chức được, mong có thể giúp bạn vững vàng và tự tin biến năm mới 2026 trở thành bước ngoặt, bản lề cho hành trình thật dài sắp tới.

Mong gặp bạn vào ngày gần cuối cùng của năm cũ để cùng hướng về năm mới rực rỡ và sáng lạn, vững vàng.

Thân mến,

Tố Uyên.

Tập gần nhất của In Metime podcast đã được đăng tải từ tháng 2/2025, tức là gần một năm. Suốt mười tháng qua, rất rất nhiều lần mình muốn quay trở lại nhưng chưa thể sắp xếp. Nhưng cuối cùng, vào đúng những ngày cuối năm, khi công việc bận hơn bao giờ hết, kỳ thi học kỳ ở trường đại học đến gần, Bông Khoai cũng đến những ngày nước rút của học kỳ 1, mình quyết định trở lại với kênh podcast thay vì tiếp tục chần chừ.

Bài viết hôm nay, mình muốn chia sẻ và bật mí đôi điều về lần trở lại này của In Metime podcast.

Vì sao mình thích làm podcast và sẽ không từ bỏ, dù có lúc tạm dừng?

Vì kênh chia sẻ bằng giọng nói là một kênh đặc biệt, vô cùng đặc biệt. Một bài viết có thể lướt lướt qua để tìm ý chính, nhưng một người khi đã nghe một tập podcast nào đó, thật sự là một kết nối đầy trân trọng. Mình xuất phát điểm không có kinh nghiệm kỹ năng gì đặc biệt, thu podcast chỉ là vì vui, vì muốn lưu lại hành trình của bản thân, vì muốn chia sẻ để biết đâu có ai đó tìm thấy chút gì đồng cảm.

Từ xuất phát điểm ấy, với hơn 50 tập podcast, tới nay In Metime đã nhận được tới 60.000 lượt nghe trên Spotify, hàng nghìn người bạn đã chọn bật lên chiếc file âm thanh của mình làm. Và điều đó khiến mình cảm động. Dù bận, dù có cả quãng thời gian dài phải tạm dừng, mình luôn biết rằng mình sẽ trở lại.

À, và có một lý do nữa khiến mình muốn duy trì việc làm podcast, đó là biết đâu, sau này con mình sẽ muốn nghe. Khi các bạn ấy 36 tuổi chẳng hạn, và nghe một tập podcast mà mẹ chia sẻ lúc cũng 36 tuổi, điều đó hẳn cũng thú vị, nhỉ?

Mình sẽ luôn trở lại. Chỉ có điều, công việc của mình bận quá, làm trong ngành công nghệ ở giai đoạn biến động lớn như thế này quả thật thử thách tất cả mọi người, không chỉ bản thân mình. Việc chăm sóc gia đình, kèm con học tập, cả những dự án cá nhân như việc học tiếng Trung khiến mình khó có thể duy trì việc thu podcast và đăng tải hàng tuần như trước đây. Mình đã suy nghĩ nhiều về cách làm sao để vẫn có những tập podcast chất lượng mà vẫn cân đối được thời gian.

Cuối cùng, mình đã có giải pháp, và đó là…

Lần trở lại với rất nhiều đặc biệt

Thứ nhất, mình không sản xuất rồi đăng từng tập mỗi tuần, mà sẽ phát hành giống như một… Album. Tức là mỗi lần trở lại, mình chọn một chủ đề để tất cả các tập xoay quanh chủ đề đó. Việc tập trung sản xuất và phát hành giúp mình tối ưu hiệu quả, thời gian, và không gây ảnh hưởng tới công việc, gia đình cũng như các dự án cá nhân khác. Bật mí với bạn, việc thu âm cho chiến dịch lần này, mình đã thực hiện hoàn toàn trong trọn vẹn hai ngày cuối tuần của đợt kỷ niệm 70 năm thành lập Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN - tức là lớp mình được nghỉ, và con cái đã gửi sang ông bà. Hihi… Khi đăng tải, mình dự định sẽ đăng mỗi ngày một tập cho tới khi hết Album lần này.

Thứ hai, tổng số tập của Album này: 9 tập. Vâng! Là 9 tập ạ. Tập đầu tiên dự kiến sẽ được đăng tải vào… ngày mai, 16/12 lúc 8 giờ tối. Vì sao lại là 16/12? À, vì đây là một ngày đặc biệt với mình - sinh nhật của chồng mình. Đăng xong là thắp nến ăn bánh gato đó. He he…

Thứ ba, chủ đề của Album: Vì đang thời điểm cuối năm cũ, đầu năm mới, khi mọi người đều muốn nhìn lại và lập kế hoạch, điều chỉnh tầm nhìn… nên mình tập trung vào chủ đề: ĐỘNG LỰC & MỤC TIÊU. Mình hy vọng, nội dung của 9 tập podcast tập trung về chủ đề này có thể giúp bạn có thêm những gợi ý nhằm bắt đầu năm mới thành công và vững vàng hơn.

Vẫn còn điều đặc biệt khác…

Sau khi 9 tập được lần lượt hoàn thành đăng tải, mình có một món quà nữa dành cho bạn, nếu bạn mong muốn biến 2026 trở thành bước ngoặt, thành bản lề cho sự nghiệp của mình nhiều năm sau này. Cùng chờ Uyên chút nhé, mình sẽ thông báo sớm thôi.

Cảm ơn bạn rất nhiều và chúc bạn mọi điều may mắn,

Tố Uyên.

P/s: Mình đã tổng hợp tất cả các tập podcast hiện đang có trên kênh In Metime ở bài viết này nếu bạn muốn nghe qua trước khi tập mới được đăng tải ạ.

Mời bạn bước vào một không gian khác so với những bài viết và con chữ. Vẫn là Uyên với hành trình học tập và tận hưởng mỗi ngày của cuộc đời, nhưng bằng âm thanh, giọng nói, những bản nhạc trong nền.

Để bạn tiện tìm thấy tập podcast với nội dung bạn quan tâm, mình sắp xếp các tập theo từng chủ đề như dưới đây. Cảm ơn bạn đã ghé qua và chúc chúng ta có thật nhiều ngày hạnh phúc, bình an.

Có 4 chủ đề chính:

- Câu chuyện về Uyên - những gì trải qua đã tạo nên mình của hôm nay.

- Kỹ năng, công việc và phát triển sự nghiệp.

- Bình tĩnh sống.

- Học tập và phát triển bản thân.

Câu chuyện về Uyên - những gì trải qua đã tạo nên mình của hôm nay

Gửi bạn một lời chào:

Năm bài học của tuổi 30: vấp ngã, nỗ lực và trưởng thành:

Chuyện tình yêu, “lẽ ra em phải gọi anh là chú”:

Từ vị trí cuối lớp đến thủ khoa đại học:

Câu chuyện 15 năm mình theo đuổi giấc mơ du học:

Fan đu idol, dựa vào đâu để vượt qua định kiến?

Một lần bị vu ăn cắp & Bài học về giá trị bản thân:

Kỹ năng, công việc và phát triển sự nghiệp:

Nhảy việc, sao cho đáng?

Mình đã học được gì ở Viettel?

Sống sót nơi công sở:

Tìm định hướng cho sự nghiệp ở đâu?

Định hướng sự nghiệp, những điều mình ước đã biết sớm hơn:

Nâng tầm 3 kỹ năng mềm:

Điều gì âm thầm chi phối quyết định sự nghiệp của chúng ta?

Tìm kiếm đam mê trong công việc:

Bước ra hay ở lại vùng an toàn để phát triển bản thân và sự nghiệp?

Xây dựng kế hoạch lâu dài cho sự nghiệp:

3 bí quyết phỏng vấn tự tin:

Bạn đang làm việc cho ai?

Thời sinh viên cần học những gì để tốt cho sự nghiệp?

Chọn trường, chọn ngành có quyết định toàn bộ sự nghiệp?

Để có ngày làm việc hiệu quả nơi công sở:

o Bình tĩnh sống

Làm gì khi thấy tương lai mờ mịt:

Vượt qua sự tự ti (và trở nên tự tin từ sâu thẳm tâm hồn):

Điều không bao giờ thay đổi là sự thay đổi:

Niềm tự hào khi thuộc nhóm thiểu số:

Chữa lành, rồi sao nữa?

Điều gì chờ đợi chúng ta sau khi tốt nghiệp đại học?

Đừng so sánh bản thân mình với người khác nữa:

Bí quyết cân bằng công việc và cuộc sống:

Làm sao để bao dung hơn với chính mình?

Vượt qua nỗi sợ rằng mình ích kỷ:

Ký ức xa xôi nhất:

Làm bạn với kỳ vọng:

Con đường bạn chọn là đúng hay sai?

Sống trong giả định:

Đừng chờ đợi những ngôi sao xếp thẳng hàng:

Dư luận là ai mà đáng sợ như vậy?

Học tập và phát triển bản thân

Cái bẫy của tư duy “tôi tài giỏi, bạn cũng thế”:

Có cần biến cố để phát triển bản thân?

Routine - bí quyết làm chủ 24 giờ mỗi ngày:

Cách để thực hiện được nhiều mục tiêu cùng lúc (project và operation):

Đừng trì hoãn bằng cách lập kế hoạch:

Câu hỏi duy nhất để kiên định với lựa chọn:

Động lực từ thanh xuân:

Làm thế nào khi kế hoạch chệch hướng?

Không áp lực có tạo thành kim cương?

Sau động lực là gì?

Bắt đầu từ đâu để phát triển bản thân?

Học ở tuổi 30: động lực, thời gian và niềm vui:

Biến đả kích thành động lực:

Tạm hết ạ.

Hẹn gặp bạn trong những tập podcast mới mà mình sẽ đăng tải trong thời gian tới.

Thân mến,

Tố Uyên.

Bài viết hôm nay mình xin dành để trích lại các bài viết ngắn mình đã viết trên các kênh mạng xã hội, có tính chất kết nối với nhau xung quanh chủ đề: Xây dựng sự nghiệp bền vững.

3 TRỤ CỘT ĐỂ PHÁT TRIỂN SỰ NGHIỆP BỀN VỮNG.

Cần rất nhiều thứ để xây dựng sự nghiệp, nhất là với những người đi làm ở các doanh nghiệp hiện tại, hay mọi người thường dùng từ “bán mình cho tư bản”. Nhưng để tổng kết lại thì có 3 cột trụ như thế này để chúng ta dễ hình dung và khớp được với đại đa số các ngành:

1. Chuyên môn: Bao gồm cả kiến thức và kinh nghiệm thực tế.

2. Kỹ năng nền tảng: Giao tiếp, thương lượng đàm phán, làm việc nhóm, phản biện, trình bày, thuyết phục, lãnh đạo, duy trì động lực, kiên trì bền bỉ, tự học, tư duy logic...

3. Ngoại ngữ.

Những người có độ phát triển nghề nghiệp tốt nhất và bền vững, thường là người chú trọng cả 3 cột trụ trên. Đây cũng là kim chỉ nam tốt để bạn soi chiếu xem phần nào của mình đang ổn, phần nào đang “đuối” để tìm cách cải thiện.

Về chuyên môn, hãy cố gắng học sâu, làm nhiều, để thông thạo chuyên môn công việc mình đang làm, kể cả đôi khi đó không phải ngành bạn được đào tạo ở trường đại học. Nếu đã vì cơ duyên nào đó mà bạn làm ngành này, hãy tìm hiểu mọi thứ thật kỹ, thật sâu, và tận dụng các cơ hội để trải nghiệm tích lũy càng nhiều kinh nghiệm càng tốt. Số năm thâm niên không nói lên nhiều điều nếu chúng ta chỉ làm công việc lặp đi lặp lại. Sự tiến bộ không đến từ vùng thoải mái trong thời gian dài. Thoải mái quá trong hiện tại, có thể khiến bạn tụt lùi và bất lợi trong tương lai.

Về ngoại ngữ, càng giỏi càng tốt. Chí ít là tiếng Anh, tốt hơn nữa là có ngoại ngữ thứ hai. Bạn đặt mục tiêu nào cũng được, giao tiếp trôi chảy, thi Toeic 900, Ielts 7.0... Miễn là học. Mỗi ngày tiến bộ một ít, nhưng rồi bạn sẽ có những cơ hội để sử dụng nó trong công việc. Cùng một tính chất chuyên môn, người có ngoại ngữ lợi thế hơn nhiều, nhiều cơ hội hơn và lương cao hơn, khó bị thay thế hơn. Học ngoại ngữ chưa bao giờ là dễ, nhưng chúng ta không cần xuất sắc, cứ dùng được đã là tốt rồi.

Khía cạnh cần thiết nhưng thường bị đánh giá quá thấp (coi là không quan trọng), hoặc quá cao (chỉ người có kỹ năng A, B, C gì đó mới phát triển được sự nghiệp) chính là phần KỸ NĂNG CƠ BẢN. Gọi là cơ bản vì ngành nào cũng cần. AI càng phổ biến, các kỹ năng mang tính con người này càng giá trị. Mà thật ra chưa cần tới thời kỳ AI, bạn cũng thấy rõ ràng người có các kỹ năng này sẽ có kết quả làm việc thường tốt hơn, các mối quan hệ công sở thoải mái hơn, và được ghi nhận vượt trội hơn từ lãnh đạo. Các kỹ năng này như chất kết dính, không có chúng, bạn không có phương tiện để thể hiện chuyên môn và ngoại ngữ của mình để có được các sản phẩm công việc tốt.

Các tranh luận trên mạng nghe rất “giật gân” kiểu:

- Bạn sẽ đánh mất công việc nếu thiếu...

- Có chuyên môn tốt cũng vô ích nếu...

- Top 3 ngành sẽ kiếm bộn tiền trong năm...

- Học gì để không bị AI lấy mất công việc...

- Hãy học tiếng Anh ngay nếu không muốn...

Tất cả, mình thấy đều rất phiến diện. Sự nghiệp của một người, trong một ngành cụ thể, không “lên voi” hoặc “xuống chó” do có hoặc không có MỘT ĐIỀU GÌ ĐÓ. Chúng ta cần tổng hòa của cả ba yếu tố trên.

Vì thế, bạn hãy rà soát ba cột trụ của mình, xem phần nào đã tốt, phần nào đang đuối hơn các phần còn lại thì tìm cách bồi đắp nó thêm. Chuyên môn đã vững, kỹ năng nền tảng đã tốt, vậy hãy tập trung học ngoại ngữ. Chuyên môn chưa vững, vậy hãy học nhiều, làm nhiều để đi tới mức độ cao hơn càng nhanh càng tốt. Chuyên môn có, ngoại ngữ có, nhưng công việc vẫn không ổn, vậy rất có thể kỹ năng nền tảng của bạn đang là vấn đề.

Nói riêng về phần kỹ năng, cách đây vài năm mình đã đọc một báo cáo của McKinsey (mình để ở comment), và vì đó là những KỸ NĂNG CƠ BẢN, nên tới hiện tại mình thấy báo cáo đó vẫn còn nguyên giá trị, bạn có thể tham khảo tại đây.

—

BỨC THƯ GỬI NHỮNG NGƯỜI MẸ ĐI LÀM.

Bé nhà mình bị ốm, mấy hôm vừa rồi phải nhập viện Nhi TW. Thời gian ở bên cạnh con, mình mặc dù mệt, nhưng trộm vía vì con cũng không gặp vấn đề gì nghiêm trọng, phần vì nghỉ làm và ở bên con suốt cũng là một trải nghiệm mình trân trọng nên mình cảm thấy muốn viết những dòng này.

Gửi mình của quá khứ, gửi những người hiện tại đang vừa làm mẹ vừa đi làm, và gửi những em gái mà một ngày nào đó trong tương lai cũng sẽ làm mẹ - những người dường như luôn chênh vênh giữa câu hỏi: Chọn sự nghiệp hay gia đình? Làm sao để cân bằng công việc và cuộc sống riêng?

Bản thân mình đã từng ở những công ty mà ngày phép là của mình nhưng xin nghỉ cảm giác như tội đồ, cũng từng vừa ôm con vừa ngủ gật lúc con sốt, từng đặt con ngủ sớm để đi học mà lòng áy náy khôn tả vì không biết mình làm thế này có phải quá vô tâm và vô cảm hay không...

Mình đi làm mười bốn năm, từ nhân viên cấp thấp nhất cho tới bây giờ khi làm quản lý bộ phận hơn ba mươi người. Mình có thể còn rất nhiều thiếu sót, nhiều năng lực kinh nghiệm còn phải học hỏi nhiều, nhưng điều mà mình luôn tâm niệm cần làm và đã luôn làm được, là TỰ ĐỘNG PHÊ DUYỆT NGHỈ PHÉP KHI NHÂN VIÊN XIN NGHỈ, còn phép là còn nghỉ, đó là quyền của họ; và LUÔN THOẢI MÁI KHI NHÂN VIÊN NỮ XIN ĐI MUỘN VỀ SỚM VÌ CON ỐM, vì mình hiểu họ vất vả hơn ai hết. Nếu nhân viên của mình vô tổ chức, họ sớm muộn cũng bị đào thải chứ không cần mình chặt chẽ gì mấy ngày nghỉ phép. Ngược lại, nếu nhân viên của mình nghiêm túc chăm chỉ, vậy mình càng không có lý do gì khó dễ họ khi họ muốn nghỉ phép.

Lý do cuối cùng là: Ai cũng có lúc mệt, có việc gia đình, có khi con ốm. Mình đã trải qua tất cả, và mình không muốn nhân viên của mình cảm thấy ngại ngần khó khăn khi nghĩ “làm sao để xin nghỉ đây” khi con ốm hoặc bản thân họ mệt.

Và đây là những gì mình muốn nói với những người phụ nữ, những người mẹ đi làm, những bạn gái rồi sẽ trở thành mẹ một ngày nào đó:

- Không có sự cân bằng hoàn hảo, cuộc sống luôn giống như tung hứng. Tại mỗi thời điểm cụ thể, luôn có điều cần phải ưu tiên nhất và mạnh dạn tạm bỏ qua một vài khía cạnh. Tuy vậy, gia đình hãy luôn là ưu tiên.

- Hãy học tập, phấn đấu công việc nghiêm túc để sau này ba mẹ già, con cái nhỏ, khi cần có thể rút tiền từ túi mình để dành cho họ những điều tốt nhất mà không phải nhìn sắc mặt của ai khác.

- Với bạn, sức khỏe của con cái là điều quan trọng nhất. Nên với bố mẹ bạn, sức khỏe của bạn cũng là điều quan trọng nhất. Hãy trân trọng bản thân.

- Đi làm, chỗ nào sếp hoặc văn hóa khó khăn không cho bạn nghỉ phép, nhất là khi con cái hoặc người thân ốm, hoặc chính bạn ốm, hãy âm thầm cập nhật CV và tìm bến đỗ khác.

- Mỗi ngày làm việc, hãy tận tâm, chân thành, hết sức mình. Điều đó giúp vun đắp “vốn niềm tin” cho bạn với những người xung quanh. Điều này rất quan trọng để bạn cân bằng cuộc sống, công việc, và được nhiều người hỗ trợ khi cần nghỉ ngơi chẳng hạn.

Mong là tất cả chúng ta và con cái chúng ta đều sẽ khỏe mạnh. Không gì mệt bằng con ốm. Cố gắng lên nhé những người phụ nữ vừa làm mẹ vừa đi làm!

—

TƯ DUY PHẢN BIỆN.

Chúng ta học hỏi qua quá trình (1) Tiếp nhận thông tin - (2) Đặt câu hỏi về những nghi ngờ - (3) Chắt lọc và biến thông tin thành tri thức của mình.

Tuy nhiên, một vấn đề thường gặp là chúng ta chỉ dừng ở bước 1: Tiếp nhận thông tin từ đâu đó, từ ai đó, bỏ qua bước số 2, thậm chí bỏ qua cả bước số 3, và để thông tin, quan điểm của người khác yên vị luôn trong đầu mình. Mặc định tin rằng những điều đó là đúng.

Câu hỏi cấp bách đối với chúng ta là: Vậy làm sao để rèn luyện được tư duy phản biện? Làm sao khi nghe ai đó nói, đọc điều ai đó viết (bao gồm cả bài viết này của mình), bạn có thể xác định được các câu hỏi cần đặt ra trước khi tin tưởng và biến nó thành tri thức của mình?

Đây là một số yếu tố:

1. CÁCH GIẢI THÍCH HỢP LÝ NHẤT SẼ RẤT ĐƠN GIẢN, DỄ HIỂU VỚI SỐ ĐÔNG

Đừng tin những điều phức tạp, diễn giải lòng vòng. Người càng hiểu rõ vấn đề đến cốt lõi càng có khả năng giải thích mọi thứ cực kỳ đơn giản. Người vẫn đang nói phức tạp nghĩa là bản thân họ vẫn chưa hiểu đến tận chân vấn đề. Nếu bạn thấy thông tin mình nhận được quá phức tạp để hiểu, hãy hỏi lại để được cung cấp thông điệp đơn giản hơn.

Ví dụ như đây là một vài câu hỏi mình thường sử dụng khi đứng trước tình huống tiếp nhận thông tin từ người khác mà mình thấy không ổn:

- Thế tóm lại vấn đề cần giải quyết ở đây là gì?

- Video/bài viết này cuối cùng muốn truyền tải điều gì vậy, ngắn gọn?

- Người nói căn cứ vào đâu để đưa ra ý kiến/thông điệp/thông tin này?

...

Thầy cô giỏi không phải người nói tràng giang về những điều phức tạp, mà là người vẫn giúp học trò hiểu và giải được bài bằng những tư duy và cách giải thích đơn giản.

2. MỘT LÝ THUYẾT/QUAN ĐIỂM KHÔNG THỂ COI LÀ ĐÚNG NẾU KHÔNG CÓ CÁCH NÀO CHỨNG MINH CÓ TRƯỜNG HỢP SAI

Đây là quan điểm của Karl Popper. Theo đó, một lý thuyết tốt phải có yếu tố rủi ro, cụ thể là, nó phải có khả năng bị chứng minh là sai trong những điều kiện xác định.

Đây là lý do đôi khi nghe ai đó đưa ra kết luận, quan điểm, lý thuyết nào đó, mình sẽ hỏi lại (hoặc tự hỏi): Khi nào thì điều này không đúng? Nếu người đó trả lời được câu này, lý thuyết đó mới có khả năng thuyết phục.

Ví dụ: Khi mình dạy về quản lý dự án, một dự án thường chia thành 5 giai đoạn: Khởi tạo - Lập kế hoạch - Thực hiện - Giám sát - Kết thúc. Mình cần cùng lúc đưa ra thông tin bổ trợ: Dự án loại nào phù hợp với cách chia 5 giai đoạn này? Dự án nào là không phù hợp (trường hợp sai)?

Hoặc khi đọc lời khuyên kiểu: Phải gây dựng mối quan hệ nơi công sở, “đừng bao giờ đi ăn một mình”, phải học cách dùng AI để làm báo cáo... Điều rất quan trọng là bạn cần xem người nói có trả lời được câu hỏi: Vậy khi nào những điều trên không đúng?

3. CĂN CỨ, CĂN CỨ, CĂN CỨ

Cá nhân mình luôn quan tâm đến căn cứ, nền tảng đằng sau của mỗi thông điệp ai đó nói ra, ví dụ như:

- Nền tảng kiến thức họ có? Họ được đào tạo ở đâu, cấp độ nào về vấn đề này? Sở dĩ như vậy vì kiến thức học thuật rất quan trọng, nó bao gồm các mô hình tư duy, nghiên cứu khoa học, thống kê, xác suất... Không có các nền tảng này, cũng được thôi, nhưng với mình là không đáng tin lắm, hoặc thông tin chỉ dùng để tham khảo.

- Họ có kinh nghiệm trong lĩnh vực này ở mức nào? Hay nói cách khác, giới hạn vòng tròn năng lực của họ trong lĩnh vực này là tới đâu? Không ai có thể hiểu rõ một chuyên môn nếu chỉ mới làm vài tháng, chưa từng trải qua những thử thách. Người ta cần ít nhất vài năm và rất nhiều lần thất bại. Không có kinh nghiệm thực tế, mọi điều nói ra đều chỉ là lý thuyết suông, mà lý thuyết cũng không phải lý thuyết đã được kiểm chứng từ các nghiên cứu và thống kê học thuật, nên nói chung là không có ý nghĩa.

- Đừng tin vào người muốn dạy bạn điều gì đó với tư duy “chỉ cần đọc trước một chương sách là dạy được”. Đó gọi là chia sẻ, mà đã thuần túy chia sẻ thì cần minh bạch về điều đó, không được gieo vào người khác suy nghĩ rằng người nói đang hiểu rất rõ vấn đề và đang cố gắng dạy người khác một điều gì đúng đắn. Chia sẻ là tốt, nhưng chia sẻ là chia sẻ, không phải dạy. Và nếu bạn là người đọc, hãy đọc những chia sẻ ấy đúng với tâm thế của người được chia sẻ về suy nghĩ của người khác chứ đừng tin vội.

Một bộ sách mình thấy rất giá trị có thể giúp bồi đắp tư duy phản biện bằng cách cung cấp cho người đọc những mô hình tư duy cốt lõi nhất của thế giới, rất đơn giản và căn bản nhưng lại ứng dụng được trong nhiều khía cạnh cuộc sống là bộ NHỮNG MÔ HÌNH TƯ DUY VĨ ĐẠI của tác giả Shane Parrish (cũng là tác giải blog nổi tiếng Farnam Stress).

Bạn quan tâm có thể tìm thử nhé. Mình thấy bản dịch tiếng Việt cũng khá ổn ạ.

—

NÊN LÀM GÌ NẾU MUỐN CHUYỂN ĐỔI CÔNG VIỆC?

Một “điểm đau chung” của khá nhiều bạn, nhiều anh chị mình đã tiếp xúc đâu đó ở lứa tuổi trên dưới 30 là khi muốn chuyển đổi công việc, lại không biết bắt đầu từ đâu. Nếu hỏi cụ thể về công việc đang làm, mọi người sẽ mô tả rất chi tiết, và thường là làm rất nhiều thứ. Nhưng nếu hỏi “việc đó tương ứng vị trí nào trong thị trường lao động” thì lại thành khó trả lời.

Vì thế, muốn chuyển việc nhưng lên các trang tuyển dụng không biết phải tìm kiếm từ khóa vị trí, chức danh là gì.

Vấn đề ở đây là khi chúng ta làm lâu ở một công ty nào đó, sẽ bị cuốn vào guồng công việc công ty đó tự định nghĩa ra cho vị trí đó. Nhất là các công ty nhỏ, nơi một người làm rất nhiều việc chứ không chuyên môn hóa, hoặc các công ty có cách vận hành thừa hưởng từ nhiều năm trước nên quy trình và phân chia chức danh không khớp với thị trường chung.

Điều này dẫn tới nếu cứ làm ở đó thì ổn, nhưng nếu muốn ra ngoài là không biết mình có thể làm công việc gì ở ngoài kia và làm sao để tìm được việc.

Trong trường hợp này, mình gợi ý bạn thực hiện các bước như dưới đây để bắt đầu:

Bước 1: Đọc cuốn sách “Kỹ năng đi trước đam mê” của tác giả Cal Newport. Cái tên nghe hơi self help nhưng thực ra không phải, tác giả viết với rất nhiều căn cứ khoa học, thống kê, phân tích. Cuốn này cho bạn gợi ý về việc làm sao tận dụng kỹ năng đang có.

Bước 2: Ngồi lại, tự tổng hợp kinh nghiệm kiến thức của mình từ trước tới giờ, chọn ra các từ khóa liên quan nhất và có vẻ mình hiểu nhất hoặc có kinh nghiệm nhất. Đừng nên nghĩ tới việc bắt đầu một ngành, một chuyên môn nào đó mới tinh từ đầu bởi vì nếu cùng bước về từ số 0, bạn rất khó cạnh tranh với các bạn trẻ hơn mình cả chục tuổi. Bạn cần tận dụng tối đa kinh nghiệm mình có.

Bước 3: Lên mạng, nghiên cứu các tin tuyển dụng, báo cáo nhân lực theo các từ khóa bạn tìm được ở bước 2. Từ đó xác định vài vị trí công việc có vẻ gần với kiến thức bằng cấp kinh nghiệm của bạn nhất. Lưu ý đừng bỏ qua lợi thế về ngoại ngữ nếu bạn có. Cũng cần xác định tinh thần là bạn không tìm thấy việc nào khớp hoàn toàn với những gì bạn có đâu, nhưng với khoảng trống không quá lớn, bạn hoàn toàn có thể tìm cách lấp đầy bằng các khóa học ngắn, chứng chỉ chuyên môn...

Đầu ra của 3 bước này là bạn hiểu rõ mình có gì, và thị trường gọi những kỹ năng kinh nghiệm của bạn với cái tên là gì. Bạn không thể vì trồng được quả quýt mà cứ vậy đi rao tôi bán quýt trong khi thị trường gọi nó là quả cam được. Cần học cách nói đúng ngôn ngữ của nhà tuyển dụng, của thị trường lao động.

Từ đó, bạn viết một bản CV mới, vẫn là bản thân mình nhưng rút tỉa được những gì mình có và viết với ngôn ngữ phù hợp thị hiếu của thị trường. Đẩy lên TOPCV, đánh dấu đang tìm việc để những người tuyển dụng có thể tìm kiếm thấy CV của bạn theo từ khóa. Vào Linkedin, tìm kiếm và tiếp cận những người làm nhân sự trong lĩnh vực bạn tìm, chủ động gửi CV cho họ.

Các trang công việc mình thấy chất lượng là Vietnamworks và Linkedins, ngoài ra còn có một số trang khác nhưng cứ mày mò hai trang này là có nhiều lắm rồi, ít nhất để hiệu thị trường hơn và hiểu mình đang ở đâu trong thị trường đó.

—

KỸ NĂNG LÕI CỦA MỌI KỸ NĂNG: GIAO TIẾP.

Khi đã trải qua mười mấy năm làm quản lý dự án, và sau đó là “quản lý phòng quản lý dự án”, mình nhận thấy rằng, để giải quyết được (hoặc làm hỏng luôn) một điều gì đó nơi công sở, nguyên nhân và giải pháp chủ yếu vẫn là giao tiếp.

Giao tiếp giữa các thành viên trong đội nhóm, trong ngoài phòng ban, cấp trên và cấp dưới, đồng nghiệp, khách hàng... Các vấn đề đều phát sinh từ việc giao tiếp không tốt, không minh bạch thông suốt, không có thái độ phù hợp...

Nghe và trả lời, trao đổi, gửi email, nhắn tin, gọi điện... Đó đều là những việc ai cũng làm và ai cũng làm được. Nhưng hiệu quả hay không lại nằm ở những điều rất nhỏ nhưng tạo ra khác biệt.

Những cái “trục” quan trọng nhất của giao tiếp theo trải nghiệm của mình:

1. CHÂN THÀNH

Bạn không cần quý mến tất cả mọi người, nhưng hãy chân thành. Mình có niềm tin mạnh mẽ là, con người rất giỏi cảm nhận người đối diện có đang chân thành với mình không.

Đừng nghĩ mấy câu ngọt ngào kiểu “dẻo mồm”, “khéo léo” mà qua mắt được người khác. Có thể họ cũng không biết tại sao đâu, nhưng bằng bản năng, họ sẽ cảm nhận được ai đang nói thật với họ, và ai đang chỉ nói để “lươn lẹo”.

Sự chân thành còn nằm ở chỗ, đặt mình vào vị trí của người kia để diễn giải vấn đề. Ai cũng có cái khó của mình, dù cùng chung mục tiêu của Công ty, nhưng mỗi vị trí có điều cần phải bảo vệ khác nhau. Hãy đặt mình vào vị trí của người khác, có thể bạn sẽ tự diễn giải được rất nhiều phản ứng từ họ, để thấu hiểu, và để biết rằng họ dù đang xung đột với bạn, họ cũng chỉ đang làm việc của họ thôi.

2. ĐỪNG CHO RẰNG MÌNH GIỎI VÀ... KHÔN HƠN NGƯỜI

Đi làm, bạn không biết được người đang làm việc cùng hoặc đang nói chuyện cùng, hoặc thậm chí đang cãi nhau với họ, họ là ai đâu.

Những người hay nói “cái này tôi không rành”, có thể là người biết sâu hiểu rộng nhất. Người hay nói “cảm ơn” và “xin lỗi”, có thể là người xứng đáng được xin lỗi và cảm ơn nhiều nhất. Người trông rất giản dị bình thường, có thể lại là cả một kho vốn sống.

Những điều bạn không biết, không có nghĩa là nó không tồn tại. Thách thức lớn nhất trong cuộc sống là “Không biết điều mà mình không biết”. Vì thế, hãy thực lòng tôn trọng tất cả mọi người, hạ thấp cái tôi của mình xuống để có thể quan sát và học hỏi nhiều hơn.

3. 90% THÔNG ĐIỆP NẰM NGOÀI LỜI NÓI

Cùng một câu nói, dù chỉ thêm bớt một từ cũng làm thay đổi ngữ khí. Một nụ cười đúng lúc, âm điệu lời nói, độ cao thấp của giọng, độ nhanh chậm khi nhả từng từ... và rất nhiều những biểu hiện trong ngôn ngữ cơ thể, tất cả mới tạo thành thông điệp hoàn chỉnh.

Lời nói có thể được chau chuốt đẽo gọt hoặc mộc mạc đơn giản, nhưng cái không khí bạn tạo ra trong giao tiếp mới khiến cuộc đối thoại hiệu quả hay không và ấn tượng của người đối diện với bạn là tốt hay xấu. Mà cái không khí ấy lại toát ra từ tận những suy nghĩ sâu trong đầu, chứ không phải lời nói thốt ra. Bạn có tôn trọng họ không? Lời bạn nói ra có đang nghĩ một đằng nói một nẻo không? Bạn có thực sự để tâm và cởi mở trong cuộc trao đổi này không?

Họ sẽ nhận ra, bằng 90% thông điệp nằm ngoài lời nói.

Giao tiếp là một kỹ năng quan trọng, thậm chí quan trọng bậc nhất trong cả công việc và cuộc sống. Nó có thể tác động tích cực khiến chúng ta làm tốt công việc, hoặc cũng có thể là nguyên nhân của rất nhiều rắc rối.

Đến cuối cùng, phần lớn vấn đề thường gặp trong môi trường công sở đều có liên kết tới hình thức hoặc cách thức giao tiếp không phù hợp. Nhưng tin vui là, hầu hết những vấn đề đó lại cũng thể được giải quyết bằng giao tiếp.

—

CHẤP NHẬN SỰ THAY ĐỔI CỦA THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG.

Có lẽ chưa bao giờ, “một công việc”, “một chuyên môn”, “một vị trí” lại trở nên không chắc chắn đến như vậy trong thị trường lao động.

Mình không phải người quá nhanh nhạy với những công nghệ mới, chủ yếu vì mình ngại tìm hiểu, ngại áp dụng, và vì mình có xu hướng thích những thứ rất cũ, rất căn bản.

Bộ phận của mình là phòng quản lý dự án của một công ty công nghệ, mỗi năm quản trị khoảng gần 1000 dự án lớn nhỏ, tổng nhân sự hơn 30 người. Và chúng mình, vì làm chủ yếu về quản trị, nên việc áp dụng công nghệ mới thực ra không phải vấn đề cấp thiết, không “sát sườn” nhưng các bộ phận khác liên quan phát triển sản phẩm, xây dựng hệ thống phần mềm...

Nhưng rồi chúng mình cũng không thể và không được đứng ngoài cuộc. Sử dụng AI để tối ưu năng suất, tận dụng hiệu quả nhân lực, nâng cao chất lượng quản trị trở thành điều hiển nhiên phải làm. Không phải ở mức độ nhỏ lẻ của từng cá nhân, mà được hoạch định ở phạm vi tổ chức. Đơn giản, vì hiểu và sử dụng công cụ AI đã và sẽ trở thành một kỹ năng cần thiết và hiển nhiên như Word, Excel vậy.

Công nghệ mới sẽ giúp ích công việc, nhưng nó cũng làm lộ ra những vị trí vốn có đóng góp không hẳn ít, có thể vẫn đóng góp nhiều đó, nhưng giờ AI đã thay thế được nhiều phần. Điều này sẽ dẫn đến chỉ 2 hướng: hoặc nhân lực cần nâng cao năng lực bản thân đặc biệt là các kỹ năng AI không thể thay thế, hoặc đơn vị rồi sẽ cần tối ưu và cho nghỉ việc.

Đây là sự thật, nếu nhìn vào xu hướng ngành công nghệ nói riêng và cả thị trường lao động nói chung chúng ta đều nhìn thấy. Và mình tin, xu hướng này có lẽ còn mạnh mẽ hơn thế trong 1-2 năm tới.

Vấn đề là, AI chỉ là một trong số rất nhiều khía cạnh đang làm biến đổi cách người ta đi làm và định hình sự nghiệp. Sự biến đổi nhanh của các ngành nghề, yêu cầu từ khách hàng càng ngày càng khó, chất lượng của mọi thứ được kỳ vọng phải cao lên, thế hệ trẻ như GenZ đã dần chiếm lĩnh. Tất cả những điều này khiến nhiều người, ở nhiều chuyên môn và vị trí trở nên bất an hơn bao giờ hết.

Một con đường sự nghiệp được xác định sẵn từ tuổi 20, một công việc đều đều ngày qua ngày suốt hàng chục năm, một bộ kỹ năng tưởng chừng đã đủ, tất cả đều trở nên... rất có thể là không đủ.

Nhưng, trước khi cố gắng tìm ra câu trả lời cho câu hỏi “Vậy giờ phải làm thế nào?”, điều đầu tiên cần làm, mình nghĩ là cần thuyết phục bản thân chấp nhận xu hướng, chấp nhận thực tế rằng tình hình là như vậy đó, không thể tránh khỏi.

Chấp nhận đã, rồi tính cách sau. Bởi nỗi lo lắng được gieo rắc thực ra chỉ là một nửa vấn đề, nửa còn lại là rất nhiều cơ hội mới. Không có gì mãi mãi, sự thay đổi là tất yếu.

Không thể chống lại sự thay đổi. Vì thế, bản thân chúng ta và những gì chúng ta sẽ làm, sẽ học, sẽ nỗ lực, chính là câu trả lời.

—

Thỉnh thoảng, mình sẽ gom lại một số bài viết ngắn xoay quanh một chủ đề nào đó như thế này để đăng trên blog In Metime. Phần vì dù mình viết ở đâu, dài hay ngắn, các thông điệp vẫn luôn nhất quán vậy thôi, mình vẫn là mình. Phần vì mình muốn lưu giữ lại tất cả để bạn nào muốn đọc lại hoặc tra cứu sẽ tiện hơn, viết trên mạng xã hội rất nhanh bị trôi.

Cảm ơn bạn,

Tố Uyên.

P/s: Nếu bạn quan tâm đến chủ đề phát triển kỹ năng và sự nghiệp, mình đã viết khá nhiều bài ở link này ạ. Mình mong chúng sẽ hữu ích nếu bạn đang trong giai đoạn muốn tìm hiểu và xây dựng nền tảng vững chắc trong công việc.

https://www.inmetime.com/s/cong-viec-and-su-nghiep

Em trai mình chỉ kém mình bốn tuổi, và vì thế cũng đã hơn chục năm đi làm rồi, kỹ năng kinh nghiệm của bạn ấy thậm chí đã sâu hơn mình ở nhiều khía cạnh. Vậy nên, bức thư này không phải dành cho em trai mình, mà động lực để mình viết là từ những gì mình trải qua, nhìn thấy khi tiếp xúc với các bạn trẻ trong suốt hành trình đi làm đã qua.

Mình cũng từng như các bạn, chập chững rời khỏi trường đại học, bước những bước đầu tiên trên con đường “bán mình cho tư bản” với rất nhiều hứng khởi, hoài bão, nhưng cũng chất chứa vô vàn những nỗi sợ và phải trải qua không ít “cú sốc của đời thực” khi đi làm.

Các bạn trẻ thế hệ mới ra trường, công bằng mà nói, là rất giỏi. Hầu hết có trình độ ngoại ngữ tốt, tự tin, phóng khoáng, ham học hỏi, nhanh ý, có nhiều kỹ năng mà thế hệ nhân lực trước đó không tốt lắm ví dụ như kỹ năng thuyết trình, sử dụng các công cụ bổ trợ… Tuy nhiên, người mới vẫn cứ là người mới. Mình biết nhiều bạn rất “run” mỗi ngày đi làm, không biết phải ứng xử thế nào với các anh chị đồng nghiệp, gặp người giỏi thì làm sao, gặp người có vẻ trình độ không ổn lắm thì sao, được giao việc dễ thì thế nào, giao việc khó phải xử lý từ đâu, gặp áp lực phải làm sao để… thoát?

Bức thư này mình viết cho bạn - đứa em của mình, bạn có thể là cô bé nhân viên của mình, có thể là một người em “online” vẫn thường đọc những bài blog hoặc nghe podcast mình làm, và có thể chính là bản thân mình của nhiều năm trước. Mình mong rằng, những lời này sẽ giúp bạn bình tâm và có một nơi để soi chiếu nếu có lúc nào thấy hoang mang lo lắng trên hành trình đi làm mà hẳn bạn luôn biết rằng, không dễ dàng để thành công.

(Mình xin phép xưng chị/em, vì bài viết này thực sự mình muốn hướng tới các em - những người rất trẻ vừa mới bước vào thị trường lao động).

Hãy tôn trọng mọi người, ý mình là TẤT CẢ MỌI NGƯỜI, thật lòng.

Người nhiều tuổi hơn em trong công ty, bản thân họ đã là một kho vốn sống. Có thể họ không giỏi ngoại ngữ bằng em, thuyết trình lập bập chứ không rõ ràng tự tin như em, chứng chỉ bằng cấp có lẽ cũng chỉ thường thường. Nhưng trên đời này, có rất nhiều thứ nhất định cần trải qua thời gian mới có được, rất nhiều tư duy và kỹ năng không bao giờ học được từ sách vở hoặc khóa học, chỉ có thể đúc kết bằng trải nghiệm thực tế. Và những người đi làm trước em, họ có điều đó, còn em thì không. Hãy thừa nhận điều này để biết rằng: Mọi người, tất cả mọi người đều có gì đó để em học hỏi.

Nhiều bạn còn rất trẻ, vừa mới đi làm đã tỏ ra coi thường đồng nghiệp thậm chí cả sếp. “Dốt, kém, không biết gì, yếu chuyên môn, không biết quản lý, làm theo cách cũ, trì trệ, câu nệ…” - chị đồng ý, đây là điều không hiếm gặp ở nhiều công ty, nhưng em lấy gì đảm bảo là bản thân em chỉ sau khi làm quen với môi trường mới rồi cũng sẽ tụt hậu? Đó là chưa kể, có thể em có những đặc quyền mà những người ra đời trước không có. Lợi thế thời đại, Internet, nền giáo dục, gia đình, tài chính… Nếu có được những lợi thế như em, có thể họ còn làm tốt hơn, biết đâu đấy. Đừng quên những gì mình đạt được không phải hoàn toàn do năng lực của mình mà một phần không nhỏ là được xây dựng từ những nền tảng đặc quyền, dù có thể em không nhận ra.

Chị không phủ nhận nỗ lực công sức của em để đi tới vị trí em đang có, nhưng hãy công bằng với người xung quanh, và tôn trọng họ.

Điều quan trọng nhất là, em không thể coi thường một người khi những gì em nhìn thấy mới chỉ là một chút xíu trong toàn cảnh kinh nghiệm, kỹ năng, tính cách, năng lực và cả quãng đời họ đã đi qua. Giống như chơi đùa với cái đuôi rắn mà tưởng đuôi chuột vậy, em không bao giờ hiểu hết người đối diện đâu, huống hồ chỉ mới vào làm thời gian ngắn. Nói đơn giản, em không biết mình chính xác đang nói chuyện với ai, nên đừng vội đánh giá và coi thường họ.

Lúa chín cúi đầu. Cứ khiêm nhường, không phải để ai yêu quý, mà vì sự thật rằng chúng ta luôn còn rất nhiều điều phải học.

Khiêm nhường, nhưng đừng luồn cúi và tự ti

Em trẻ, ít kinh nghiệm. Điều ấy đúng, không bàn cãi. Người tuyển em vào họ cũng thừa biết điều đó, nên nếu em được chọn là vì họ thấy em có khả năng làm được việc họ cần, không có gì là ban ơn bố thí ở đây cả. Nên em không cần “đội ơn” ai vì đã tuyển em dù em còn trẻ.

Các công ty khi tuyển dụng một vị trí, họ cần xác định rất rõ chân dung ứng viên họ muốn. Tuổi đời, tuổi nghề, tính cách, bằng cấp, kỹ năng, thu nhập. Em được chọn, nghĩa là em khớp với chân dung ấy. Không phải lúc nào người nhiều tuổi, nhiều kinh nghiệm hơn cũng phù hợp, nên bất kể em đang ở đâu trên hành trình sự nghiệp, được chọn nghĩa là được chọn. Em được chọn, tức là em chính là người mà công ty cần.

Ở nhiều công ty, nhiều vị trí, người ta không muốn tuyển người quá nhiều kinh nghiệm. Đôi khi vì nếu đã bị ảnh hưởng quá sâu bởi những công ty cũ, người đó rất khó để thích ứng với môi trường mới, đặc biệt môi trường biến động. Đôi khi vì kỳ vọng của những người đó về thu nhập không hợp với ngân sách công ty. Đôi khi vì bản chất công việc công ty đang cần người làm không đòi hỏi kinh nghiệm chuyên môn sâu tới vậy, thuê một người đã hàng chục năm kinh nghiệm là không cần thiết và không hiệu quả.

Người trẻ có lợi thế của người trẻ. Em được chọn rồi, vậy cứ tự tin lên.

“Đi đâu rồi em cũng có thể gặp phải chuyện thế này, hãy một lần học cách vượt qua nó”

Đây là câu nói một người lãnh đạo trước đây nhắn nhủ với chị. Trừ khi mọi thứ vượt ngưỡng, ví dụ như chèn ép người mới, bất công quá đáng, đổ oan… em hãy chạy luôn, còn những điều khác ở môi trường công sở như: áp lực vì việc nhiều việc khó, có người nói xấu hoặc tỏ ý coi thường em thì có lẽ em tới đâu cũng có thể gặp. Đi làm hàng chục năm cũng vẫn gặp như thường. Vậy thì đừng chạy trốn, cố gắng vượt qua nó một lần, những lần sau mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng.

Không có công nào hoàn hảo đâu. Gần nhà, công ty lớn có quy trình đầy đủ, được đào tạo bài bản, có người hướng dẫn, việc khó có sếp hỗ trợ, sếp tâm lý, thời gian thoải mái, có lúc vất vả nhưng lại có lúc chill chill, lương tốt, năm nào cũng có tăng lương, công bằng, đồng nghiệp tốt, không chính trị không toxic, ổn định không biến động không layoff nhưng lại năng động nhiều cơ hội phát triển…

Chị đi làm mười mấy năm chưa gặp công ty nào được một nửa các tiêu chí ấy chứ đừng nói là tất cả. Ở đâu đáp ứng được một vài điều thôi là đã ổn lắm rồi. Hãy học cách sống chung với những điều còn lại và điều chỉnh bản thân để thích ứng được mà không đánh mất những nguyên tắc căn bản của mình.

Tại mỗi thời điểm trên hành trình sự nghiệp, em cần xác định điều quan trọng nhất mình đang tìm kiếm ở một công việc. Mỗi khi băn khoăn liệu có nên gắn bó tiếp với nơi nào hay không, hãy tự hỏi nó có còn đáp ứng được những tiêu chí quan trọng nhất em đang tìm kiếm không? Nếu có, hãy cố gắng vượt qua. Nếu không, dứt khoát từ bỏ không nuối tiếc, đừng ngập ngừng mãi giữa ngã ba đường, em sẽ đánh mất cơ hội phù hợp.

Đừng chỉ “muốn” mà không “làm”. Không ai nợ em một sự nghiệp tuyệt vời, em phải tự vun đắp

Sếp và đồng nghiệp không có nghĩa vụ đào tạo dìu dắt em đâu. Quản lý, lãnh đạo nào dành thời gian cho em, hướng dẫn em, đó là điều tốt, hãy trân trọng. Nhưng nếu không làm, họ cũng không có lỗi. Vì công ty đang trả lương cho em để làm việc, không phải để học.

Em hãy học bằng cách quan sát mọi người, thiết lập những mối của quan hệ tốt của riêng mình, học từ tất cả đồng nghiệp xung quanh, từ công việc mình đang làm, từ khách hàng/đối tác… Em không chủ động tiếp thu, thì không ai giúp em được, vì chẳng ai có nghĩa vụ phải bồi đắp cho em kỹ năng kinh nghiệm cả. Họ cần em làm được việc họ giao. Và đôi khi, đó là tất cả.

Hãy trân trọng người dành thời gian chỉ dạy em, dù chỉ là một điều rất nhỏ. Rất lâu sau này có thể em sẽ nhận ra, gặp được người như thế lúc đi làm là quý giá và khó tới thế nào.

Nếu em muốn làm tốt, muốn hiểu về sản phẩm dịch vụ, muốn thông thạo công cụ, muốn thiết lập các mối quan hệ trong công ty, em phải chủ động học hỏi và thực hiện. Đọc mọi thứ có thể, xin tham gia tất cả những dự án hoặc công việc mà mọi người có thể cho em tham gia. Càng làm nhiều, em càng va chạm nhiều, hiểu mọi thứ nhanh hơn, quen biết nhiều người hơn, thuộc hơn quy trình. Và đó, là cách để trưởng thành nhanh nhất.

Trong các công ty lớn, không ai không thể thay thế. Tất nhiên, mỗi người cũng có thể rời công ty và tìm được việc khác thậm chí tốt hơn. Nhưng để làm được điều đó, em phải luôn luôn trau dồi học hỏi, đảm bảo nâng giá trị của mình liên tục trên thị trường lao động.

Đi làm, khó nhất và quan trọng nhất là học cách kiểm soát cảm xúc

Em có thể chỉ hỏi một câu đơn giản nhưng người đối diện lại gắt ầm lên.

Đã tới thời hạn ai đó cần gửi em tài liệu, cũng đã hứa hẹn rồi nhưng khi em hỏi lại trả lời ráo hoảnh “bận chưa làm”.

Em bỏ rất nhiều công sức để làm điều gì đó, nhưng phản ứng của sếp hoặc khách hàng lại rất thờ ơ coi như điều hiển nhiên.

…

Những trường hợp này rồi em sẽ gặp nhiều lắm. Buồn, bực bội, cáu, thất vọng, tụt mood… tất cả đều sẽ khiến hiệu quả công việc của em giảm xuống. Mà đừng nghĩ em đang cống hiến cho công ty, điều đó đúng một phần thôi, em được trả tiền để làm việc mà, thậm chí công việc có lẽ còn mang lại lợi ích dài hạn cho em hơn là những gì em mang lại cho công ty. Em làm việc không hiệu quả sẽ ảnh hưởng tới công ty là chắc chắn, nhưng còn ảnh hưởng nhiều hơn tới chính em.

Mất bình tĩnh, phát ngôn bừa bãi… em sẽ làm mọi thứ rối rắm hơn, khiến mối quan hệ không còn đường lui.

Cáu gắt sẽ làm em giảm năng suất, nhìn quanh thấy gì cũng bực.

Chán nản, tụt mood vì thái độ của người khác sẽ làm em không muốn động chân tay làm gì, chỉ muốn bỏ hết, và thế là việc không xong, đầu chỉ toàn ý nghĩ tiêu cực.

Kiểm soát cảm xúc chưa bao giờ là dễ, nhưng nếu muốn làm việc hiệu quả và để những vấn đề công sở ảnh hưởng ít nhất đến cuộc sống cá nhân, em phải học cách điều chỉnh nó. Người thân, gia đình, bạn bè, họ xứng đáng được nhận những năng lượng tích cực, niềm vui, sự ấm áp, chứ không phải thùng rác để em về xả mỗi khi gặp bất bình thất vọng trong công việc.

Kiểm soát cảm xúc, thực ra là để những vấn đề công việc không ảnh hưởng nhiều, không chi phối cuộc sống riêng của em. Công việc, suy cho cùng chỉ là một phần chứ không phải chính cuộc đời mình.

—

Em thân mến,

Hành trình sự nghiệp của em chỉ mới bắt đầu. Em rồi sẽ vấp ngã, làm sai, gửi nhầm email, chuyển lộn thông tin, bị quát mà đôi khi không biết vì sao mình bị quát, làm hết sức nhưng không ai quan tâm… Đó là những gì chúng ta cần trải qua để hiểu đâu là ngưỡng của mình, đến đâu thì cần từ bỏ ngay lập tức, mức nào thì vẫn còn và vẫn nên cố gắng.

Cứ nhìn mọi điều là trải nghiệm. Miễn bản thân tích lũy được nhiều kinh nghiệm, va chạm cứng cáp hơn, kỹ năng tốt lên… là công việc ấy đã đáng giá rồi. Nếu vẫn mang lại giá trị cho nhau, hãy kiên trì. Nếu vượt ngưỡng chịu đựng hoặc trái ngược mục tiêu em đặt ra, vi phạm các nguyên tắc nền tảng mà em tôn trọng, hãy ra đi không nuối tiếc và quyết liệt tìm cho mình bến đỗ mới.

Mong em chân cứng đá mềm.

Chị Uyên.

—

P/S: Một số khía cạnh khác về chuyện đi làm công sở có thể được tìm thấy ở bài viết dưới đây:

Làm sao để “được lòng” sếp? (mà không đánh mất nguyên tắc của mình)

Tìm bình yên giữa “cơn bão” chính trị nơi công sở?

https://www.inmetime.com/p/timdinhhuong

“Sống sót” nơi công sở

Nhảy việc, sao cho đáng?

Lần đầu tiên mình thi TOEIC là khoảng năm 2014, khi ra trường được hơn hai năm, Công ty mình khi đó yêu cầu bắt buộc phải thi đạt 600 điểm với vị trí kỹ sư của mình khi đó. Lần ấy, mình được 660 điểm. Từ đó thời giờ đã mười mấy năm, gần như cứ hai-ba năm mình lại thi TOEIC một lần. Phần vì để luôn có bằng cấp nếu được yêu cầu, phần vì mỗi lần ôn thi cũng là cơ hội để củng cố kiến thức.

Tháng 10/2025, mình thi được 935 điểm, và mình khá chắc chắn về số điểm này trong quá trình làm bài, trước khi nhận được kết quả.

TOEIC là một kỳ thi có dạng hai kỹ năng (nghe, đọc) và bốn kỹ năng (gồm cả viết, nói). Tuy nhiên cá nhân mình thường thi dạng hai kỹ năng, vì khi muốn thi bốn kỹ năng mình sẽ chọn IELTS. Ở các công ty hiện tại, hầu hết yêu cầu bằng TOEIC hai kỹ năng cộng với năng lực giao tiếp là ổn. Nên trong bài viết này, mình sẽ dành để chia sẻ kỹ về việc học và thi TOEIC hai kỹ năng nghe đọc, mong là bạn nào đang có ý định hoặc kế hoạch thi sẽ thêm một chút tham khảo.

Tác dụng của chứng chỉ TOEIC

Bằng cấp, nếu chỉ đứng riêng rẽ thực ra có thể giúp bạn qua được vòng loại hồ sơ, nhưng không có tác dụng gì đáng kể khi phỏng vấn hoặc làm việc. Nhưng tác dụng lớn nhất của chứng chỉ như TOEIC nằm ở quá trình bạn học tập, ôn thi, rà soát kiến thức. Cá nhân mình không cho rằng thần thánh hóa một loại bằng cấp là nên làm, nhưng việc trong hồ sơ của bạn có kết quả TOEIC đủ tốt sẽ là điểm cộng lớn so với người không có bất cứ chứng chỉ gì. Tất nhiên, điểm cao mà không nghe nói được cũng không mang lại hiệu quả được.

Điều mình muốn nói ở đây là, việc có một loại bằng cấp nào đó như TOEIC, hoặc IELTS so với năng lực sử dụng ngoại ngữ thực chiến là hai điều có tính bổ sung, không có tính đối ngược. Những câu nói như “có điểm cao chắc gì đã dùng được”, “có người chẳng có bằng gì vẫn nghe nói tốt là được”… đều chỉ là thiểu số, không đại diện cho số đông. Đa số người có bằng cấp là người sử dụng tốt ngoại ngữ và ngược lại. Chưa kể, các công ty hiện nay vẫn rất coi trọng các loại bằng cấp chứng chỉ mà tiếng Anh là một phần trong đó.

Bạn hãy có cả hai là tốt nhất, vừa liên tục nâng cấp kỹ năng giao tiếp, vừa dành thời gian học tập thi cử để rà soát nền tảng (ngữ pháp, từ vựng, tư duy ngoại ngữ). Đừng vì “nghe người ta bảo” bây giờ bằng cấp không quan trọng, dùng được ngoại ngữ mới là quan trọng mà không học không thi. Vấn đề ở đây là, nếu bạn không chọn một loại bằng cấp để theo đuổi và lấy nó làm nền tảng, bạn có cách nào tốt hơn không và thực tế bạn đã thực hiện chưa? Nếu có thì tốt, cứ làm vậy, nhưng theo kinh nghiệm của mình trong những câu chuyện này, cái kết sẽ là: nghĩ TOEIC, IELTS không có tác dụng gì, thực chiến giao tiếp mới quan trọng, và thế là sẽ tiếp cận việc học với mục tiêu rất mơ hồ kiểu “để giao tiếp tốt hơn”, “để giỏi hơn”… cuối cùng là không học hoặc bỏ ngang rất nhanh.

Tác dụng cực kỳ lợi hại của việc đặt mục tiêu với chứng chỉ như TOEIC là nó cho bạn một cái đích, một mục tiêu rõ ràng, kỳ vọng cụ thể vào bản thân.

Tác dụng khác nữa là khi ôn thi, bạn sẽ nâng cấp được hiểu biết về từ vựng, đặc biệt là ngữ pháp. Đừng tin ngữ pháp không quan trọng, nó vẫn cứ là “xương sống” của ngôn ngữ. Khi có ngữ pháp và từ vựng tốt, bạn có thể rất nhanh rèn được giao tiếp khi tìm thấy phương pháp phù hợp.

Nguyên tắc để đạt điểm TOEIC cao

Có năm nguyên tắc mình đã đúc kết được sau khi đã thi nhiều lần trong mười mấy năm qua:

Thứ nhất, học mẹo chỉ giúp bạn tăng chút điểm ở giai đoạn trình độ thấp. Muốn đạt điểm cao, bạn cần hiểu thật, hiểu kỹ và rõ của từng câu từng từ, bất kể ở bài nghe hay đọc. Đừng tìm kiếm các kỹ thuật làm bài, skim scan bắt ý tìm keyword gì đó nữa, bạn sẽ bị đề “lừa” hoặc hiểu sai nghĩa nghe sai từ thôi. Hãy đặt mục tiêu hiểu từng từ từng câu. “Chỉ cần hiểu tổng thể ý của câu là gì” là một lời khuyên chỉ dành cho mức điểm 500-600, nếu bạn muốn đạt điểm 900+, nhất định cần hiểu từng chút một.

Thứ hai, từ vựng và ngữ pháp là “xương sống”. Đừng coi thường ngữ pháp. Nếu bạn chưa chắc chắn về ngữ pháp, hãy học lại một lượt, sử dụng những cuốn sách tổng hợp về ngữ pháp được trình bày dễ hiểu như các sách của cô Mai Lan Hương hoặc cuốn English Grammar In Use chẳng hạn.

Thứ ba, nhiều người khuyên chỉ cần luyện ít đề thôi nhưng kỹ từng đề một, “hãy dừng ngay việc luyện nhiều đề”. Điều này là không đúng. Muốn đạt điểm cao, bạn cần làm cả hai việc. Luyện kỹ từng đề, phân tích lỗi sai, và luyện nhiều đề. Chúng ta cần cả số lượng và chất lượng mới có thể đạt được mức điểm 900+.

Thứ tư, trừ khi bạn mất gốc, nếu đã ở trình độ khoảng 600 điểm trở lên, bạn có thể và nên tự học thay vì đi học ở đâu đó. Lý do ở đây là: không ai có thể thực sự dạy bạn đọc và nghe. Bạn phải tự mình làm việc này, phải tự đọc, tự nghe, đây là kỹ năng cần rèn luyện lặp lại. Nếu bạn đi học, ở trình độ này hầu hết sẽ được thầy cô cho giải đề, chữa đề, việc này tốt thôi nhưng mất thời gian, lịch trình không linh động và tốn kém. Từ 600 điểm trở lên, để đạt 900+, tự học là con đường tốt nhất.

Thứ năm, khi học và ôn tập, tài liệu tốt nhất là nên được đơn giản hóa. Đừng vì FOMO mà dùng nhiều sách quá, sẽ bị loạn, và luôn cảm thấy mình chưa “sưu tầm” đủ sách, vẫn còn có cuốn nào đó ngoài kia hay hơn tốt hơn. Không phải đâu, bạn chỉ cần chọn một cuốn ngữ pháp, một cuốn từ vựng, một bộ nghe đọc để luyện kỹ là được. Cứ vậy đã, học hết chỗ đó rồi hẵng tính tiếp. Đừng mua một loạt, tải hàng tá sách xuống làm gì.

Lộ trình để đạt 900+ TOEIC và tài liệu phù hợp

Từ trải nghiệm của bản thân, mình nhận thấy có ba mốc rất quan trọng và khó vượt qua, nên mình sẽ chia sẻ lộ trình dựa trên ba mốc này.

Mốc 600 điểm:

Khi đạt 600 điểm là lúc bạn đã nắm được ngữ pháp và từ vựng mức căn bản, đủ dùng trong nhiều công việc hàng ngày như viết email, đọc tài liệu không quá sâu chuyên môn, và quan trọng nhất là bạn có được sự tự tin. Lúc ấy, bạn không còn cảm thấy mình “mất gốc”, “không thể học được”, “không biết bắt đầu từ đâu”. Nghĩa là, bạn đã có cảm nhận về logic của tiếng Anh và “giắt túi” được vốn liếng kha khá.

Điều quan trọng của giai đoạn này là học lại ngữ pháp, học lại từ vựng, làm quen với đề thi kiểu thi TOEIC và vượt qua cảm giác tự ti vì đã học tiếng Anh nhiều lần nhưng không hiệu quả.

Các tài liệu nên sử dụng:

• Ngữ pháp và giải thích: Tác giả Mai Lan Hương, dùng để củng cố ngữ pháp. Không cần học hết tất cả, bạn chỉ cần học trước 20-25 chủ điểm ngữ pháp đầu tiên quan trọng nhất, sau này sẽ bổ sung sau.

• Essential words for the TOEIC: Tác giả Barrons, dùng để củng cố các từ vựng hay và quan trọng. Cuốn này rất hay và có thiết kế bài học bài tập thú vị.

• Luyện đề: Bộ đề ETS của các năm gần nhất. Nhưng bạn hãy làm chậm thôi, vì bạn sẽ cảm thấy hơi ngợp. Nhưng hãy cứ làm từng đề một, chữa kỹ, nghe kỹ đáp án. Có thể chấp nhận một số từ quá lạ quá khó bạn bỏ qua không cần cố gắng nhớ, hãy tập trung vào các từ có vẻ lặp lại nhiều lần.

Mốc 800 điểm:

Khi đạt 800 điểm, bạn khá thạo về ngữ pháp và có vốn từ vựng tốt rồi, bạn cũng quen thuộc với TOEIC. Đặc biệt, sự tự tin của bạn đã khá cao, không còn sợ tiếng Anh, cũng không còn cảm giác mất gốc hoặc tự ti rằng mình không học được nữa. 800 điểm TOEIC cũng là mốc tạo ra ấn tượng khá tốt với nhà tuyển dụng, và là nền tảng đủ để bạn chuyển sang học IELTS nếu muốn mà không bị quá ngợp.

Điều quan trọng của giai đoạn 600-800 điểm là từ vựng và các điểm ngữ pháp đặc biệt. Nếu ở giai đoạn trước, bạn mới nắm được ngữ pháp phổ biến, thì ở giai đoạn này bạn cần biết các trường hợp đặc biệt, các từ mới phong phú và “lạ” hơn. Đồng thời kỹ năng nghe và đọc của bạn cần dần thoát khỏi các kỹ thuật, các mẹo, chuyển từ “hiểu đạt ý” sang “hiểu rõ”.

Các tài liệu nên sử dụng:

• Ngữ pháp và giải thích: Tác giả Mai Lan Hương, nhưng hãy học tiếp các điểm ngữ pháp khó hơn, không nằm trong số phổ thông phổ biến.

• Luyện đề: Vẫn là bộ đề ETS. Bạn sẽ làm đúng nhiều hơn giai đoạn trước, nhưng hãy tập trung vào các câu sai, tra cứu kỹ, và đừng bỏ qua các từ lạ lẫm.

Mốc 900 điểm:

Đây là mốc khi bạn đã gần như đọc và nghe hiểu từng câu từng chữ. Thực ra nếu đạt mốc này, việc luyện giao tiếp hoặc chuyển sang ôn IELTS của bạn sẽ rất thuận lợi. Vấn đề của giai đoạn này là khi ôn luyện, điểm sẽ tăng rất chậm, chậm hơn nhiều so với hai giai đoạn trước.

Điều quan trọng là tìm thấy các điểm mình còn chưa nắm được để bồi đắp, do tới trình độ này rất dễ cảm thấy đã tích lũy đủ, thành ra khó thấy được điểm yếu.

Các tài liệu nên sử dụng:

• Luyện đề: Bộ đề ETS.

• Bổ sung: Bộ đề Hackers 3.

—

Đối với cả ba trình độ, có nhiều sách vở và phương pháp khác để bổ sung, ví dụ như: Starter Toeic, Bộ YBM Toeic, Toeic Analyst, bộ Tomato Toeic, nghe chép chính tả… Nhưng đừng hoang mang ngập lụt giữa hàng loạt sách vở và phương pháp học, bạn cứ lựa cách đơn giản thôi và dùng các tài liệu chủ chốt như mình gợi ý. Sau này muốn bổ sung sau bạn luôn có thể tìm tiếp.

Chúc bạn sẽ đạt được mục tiêu như mong muốn nhé!

Thân mến,

Tố Uyên.

P/s: Nếu bạn quan tâm đến việc học tiếng Anh, mình có từng viết một số bài khác, bạn có thể tham khảo ở link dưới đây:

Lộ trình học tiếng Anh từ trình độ “biết mà như không?

Thành thạo kỹ năng nghe đọc tiếng Anh với nguồn học liệu dưới 200 nghìn đồng

Tôi đã học được gì khi xem Ted Talk?

Làm sao giao tiếp tiếng Anh tốt từ xuất phát điểm I’m fine, thank you!

Mình bắt đầu học tiếng Trung từ tháng 9/2024, tới nay là hơn một năm. Mình đang học kiến thức HSK4 và dự kiến sẽ thi vào khoảng đầu năm 2026. Sau hơn một năm tự học từ nhiều nguồn, mình đã đăng ký và trúng tuyển chương trình đại học văn bằng 2, bậc cử nhân ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trong suốt hơn một năm qua, khi bắt đầu từ con số 0, mình không biết phải học gì, học ở đâu, sách nào, giáo viên nào, cách học ra sao… mình vừa hoang mang, lại vừa hào hứng. Bản thân tiếng Trung đã rất thú vị (cũng rất khó), nhưng chính hành trình thử nghiệm, tìm tòi khi học một điều mới đã tạo ra động lực cho mình để kiên trì theo đuổi.

Mình từng gõ lên Google tìm kiếm câu trả lời cho những băn khoăn tưởng chừng bé nhỏ nhưng cứ lấn cấn mãi trong giai đoạn đầu học tiếng Trung. Tới hôm nay, mình cảm thấy đã có được câu trả lời của riêng mình, sau những trải nghiệm thực tế suốt hơn một năm qua để đi từ số 0 tới trình độ HSK4 và là sinh viên chuyên ngành ngôn ngữ Trung.

Mình sẽ chia sẻ với bạn về năm câu hỏi:

1/Có nhất thiết phải học viết chữ tiếng Trung không vì việc này rất mất thời gian?

2/Nên học theo cách nào? Đi trung tâm, học online theo lớp, tìm giáo viên 1-1, tự học qua video thu sẵn hay nên học theo các bài giảng miễn phí trên Youtube?

3/Nên tập trung vào kỹ năng nào trước trong bốn kỹ năng nghe nói đọc viết?

4/Khi nào nên tìm người Trung Quốc để giao tiếp?

5/Nên học theo giáo trình nào?

Có nhất thiết phải học viết chữ tiếng Trung không vì việc này rất mất thời gian?

Việc viết chữ tiếng Trung với mình cũng rất… loằng ngoằng. Lần đầu mình nghe về việc này là ở video của Izzy Sealey trên Youtube, cô ấy chia sẻ đạt HSK4 sau sáu tháng, khi ban đầu có mục tiêu học tiếng Trung để giao tiếp với họ hàng vì cô ấy có một phần dòng máu Trung Quốc. Cô ấy chia sẻ rằng bản thân không học viết chữ, tập trung vào giao tiếp vì viết chữ sẽ tốn thêm khoảng gấp đôi thời gian.

Sau đó, khi mình đăng ký khóa học online thu sẵn của thầy Nguyên Trần, tình cờ sao thầy lại là người viết rất đẹp và cực kỳ coi trọng việc viết. Xem video của thầy, đặc biệt ở loạt bài HSK1, thầy hướng dẫn rất tỉ mỉ kỹ càng cách viết từng chữ, khiến mình bị thu hút và cũng muốn viết đẹp như vậy. Thầy dặn trong video là mỗi từ cần viết ít nhất 10 dòng, mình thực hiện y như thế. Viết nhiều, mình quen tay hơn, tìm thấy niềm vui của việc viết, rất xả stress.

Sau một thời gian, khi lên tới HSK2, mình bỏ thói quen luyện chữ vì số lượng từ mới nhiều hơn hẳn trình độ nhập môn và vì mình bắt đầu thấy lười, ngại việc ngồi tỉ mẩn viết hàng dài chữ tiếng Hán. Đọc nhiều bài viết trên các trang mạng, có những bạn cũng nói: viết từng chữ như thế chỉ mất thời gian mà không có tác dụng gì. “May” quá, vừa hay mình đang băn khoăn, thấy vậy mình bỏ luôn.

Vấn đề chỉ thực sự trở nên cấp bách khi mình học hết HSK3, bước vào HSK4, và khi làm bài tập của HSK4 mình bàng hoàng nhận ra mình bị phụ thuộc hoàn toàn vào phiên âm (piyin) chữ không nhớ được mặt chữ Hán. Trong khi sau này các tài liệu, sách vở, bài báo, thi cử… đều dùng chữ Hán, đâu có ai chú thích thêm phiên âm cho mình đâu? Và vì thế, có rất nhiều từ mình tưởng mình đã biết, khi ai đó đọc phiên âm lên mình có thể biết nghĩa của nó, nhưng không viết ra được thành chữ, đọc trên giấy xuất hiện từ đó mình cũng không nhận ra. Trừ những từ mình đã tập viết rất nhiều hồi bắt đầu học.

Và đó là thời điểm mình “quay xe”. Bất kể có những người bảo đừng học viết vì chỉ mất thời gian, mình nhận thấy rõ ràng “trí nhớ của cơ bắp” có tác dụng. Từ nào viết nhiều mình sẽ nhớ kỹ hơn. Thế là mình trở lại, ôn hết lại chương trình HSK2, HSK3, viết từng từ mới nhiều lần trước khi học tiếp HSK4. Không chỉ viết từng từ đơn lẻ, cứ mỗi bài học, mình lại chép bài khóa vào giấy. Vừa nhìn sách vừa chép, vừa nghe audio từng câu vừa chép, hoặc học thuộc rồi chép lại. Mình chép rất nhiều, tự nhiên, mình cũng nhớ được nhiều từ, nhiều câu hơn.

Sau này, khi học ở trường ngoại ngữ, các thầy cô đều nhấn mạnh với chúng mình rằng học một ngôn ngữ tức là phải viết được nó, chứ không chỉ nghe, nói hoặc đọc. Thật may vì mình đã rèn lại được thói quen viết chữ Hán trước đó một thời gian.

Một tác dụng khác nữa của việc luyện viết ngay từ giai đoạn đầu đó là: giúp mình có cảm nhận tốt về cấu tạo của chữ Hán. Viết nhiều, mình bắt đầu hiểu và quen thuộc về các bộ thủ, các nét mà không cần học riêng rẽ chúng. Điều này đặc biệt quan trọng khi học lên các trình độ trung cấp như HSK4, và hẳn sau này là HSK5, HSK6, khi số lượng từ mới tăng không ngừng, xuất hiện ngày càng nhiều những chữ cực kỳ phức tạp. Nếu không luyện viết quen, khi nhìn những chữ đó sẽ bị… hoảng, không phân tách được các thành phần và lại càng cuống khi cùng lúc phải học nhiều từ mới, cuối cùng sẽ dẫn tới nản lòng và từ bỏ.

Vì thế, mình rất mong bạn nếu quyết định học tiếng Trung, hãy dành thời gian cho việc luyện viết, luyện ngay từ những chữ đầu tiên bạn học.

Nên học trung tâm, giáo viên gom nhóm, học 1-1, khóa video thu sẵn hay bài giảng miễn phí?

Mình muốn trải nghiệm để tìm ra mô hình học phù hợp nên trong hơn một năm qua, mình đã thử nghiệm TẤT CẢ các loại hình trên. Cụ thể những nơi mình đã học:

Trung tâm: Viện Khổng tử Đại học Hà Nội. Có lớp theo trình độ HSK (học phí khoảng 3-4 triệu/khóa 30 buổi) và lớp luyện thi khẩu ngữ trung cấp/cao cấp (1.6 triệu/10 buổi). Giáo viên giảng dạy có thể là người Việt hoặc người Trung Quốc. Mình đã qua hai lớp, cô giáo đều rất chất lượng, có điều lớp khá đông, khoảng 12-15 người nên tương tác được ít. Học online vào các buổi tối, thường 2-3 buổi/tuần.

Học qua video thu sẵn (có thu phí): Mình đã học khóa của thầy Nguyên Trần; Khóa của Trung tâm Yangdexin; Khóa của Sweden Chinese. Cá nhân mình đánh giá như này:

• Chương trình của thầy Nguyên Trần: Thầy dạy từ từ, dễ hiểu, bổ sung thêm các từ vựng, đặc biệt hay ở trình độ HSK1-2 khi thầy dạy viết chữ tỉ mỉ. Từ HSK3-4 thầy dạy theo sách Giáo trình chuẩn HSK (trình độ 1, 2 thầy dạy Giáo trình Hán ngữ), mình thấy không được hay như trình độ vỡ lòng. Cách dạy đều đều, không có giải thích kỹ lắm về các từ mới, cấu trúc câu. Tổng quan mình thấy vẫn ổn, nhưng HSK3-4 không xuất sắc và đặc biệt hữu ích như HSK1-2.

• Chương trình của Yangdexin: Mình thấy bạn chủ trung tâm xây dựng thương hiệu cá nhân rất tốt, giọng bạn nói mình thấy đặc biệt hay, và khóa học của bạn có giá rất vừa phải (khoảng vài trăm nghìn một trình độ, thấp hơn kha khá so với khóa thầy Nguyên - tính bằng tiền triệu). Yangdexin dạy hoàn toàn theo giáo trình Hán ngữ. Điểm mình không thích nhất và khiến mình bỏ ngang chương trình này là vì cách trình bày, tổ chức bài học. Bạn chọn cách mà mình thấy rất nhiều giáo viên dạy online sử dụng là vừa giảng vừa dùng bút viết lên màn hình. Cách này tạo ra những chữ viết nguệch ngoạc, không theo lề lối nào cả, khiến người học khó hình dung, khó nhớ. Nhìn chữ ngay ngắn chỉn chu còn đang rất khó, nữa là chữ viết kiểu ghi chú tốc ký như vậy. Yangdexin vẫn là một trung tâm có nhiều nội dung truyền cảm hứng, bản thân bạn sáng lập mình thấy thực sự giỏi, điều mình không thích chỉ là cách xây dựng truyền đạt trên bài giảng thôi.

• Chương trình của Sweden Chinese: Mình có tìm thấy kênh này từ lâu, nhưng vì bị chìm lấp trong vô số các kênh khác mình đã theo dõi nên mãi tới khi đã học tới đầu HSK4 mình mới thực sự nghiên cứu nghiêm túc chi tiết về kênh. Và mình thực sự bất ngờ khi đã bỏ qua kênh lâu tới vậy. Cô giáo có cách giảng cực kỳ chi tiết, tỉ mỉ, chỉn chu, người nghe dễ nhớ dễ hiểu. Kênh dùng tài liệu Hán ngữ 6 quyển để dạy, có bản miễn phí và có phí. Bạn không đăng ký trả tiền vẫn có thể học cả 6 quyển bình thường, nhưng nếu đóng phí 100.000 đồng/tháng trên Youtube cho kênh, bạn sẽ có quyền truy cập bài giảng riêng cho hội viên. Mình đánh giá bài giảng hội viên hay hơn và đẹp hơn bản có phí nhưng không phải chênh lệch quá nhiều nên kể cả dùng bản miễn phí vẫn rất ổn.

Học theo bài giảng miễn phí trên Youtube: Có rất nhiều kênh, nhưng khi đã học qua một số kênh nổi tiếng, mình rút ra là muốn bài học được trình bày chỉn chu tỉ mỉ, có cấu trúc rõ ràng và bài tập kèm theo, tốt nhất nên tìm các chương trình có phí với mức phí hợp lý.

Các kênh miễn phí vẫn có nhiều nội dung, nhiều kênh hay, nhưng giống như “đãi cát tìm vàng”, thời gian và công sức bạn tìm kiếm lọc lựa có lẽ còn nhiều hơn thời gian học. Một số thầy cô Trung Quốc cũng có kênh dạy, nhưng mình khuyên bạn khi học ở những trình độ ban đầu, HSK1-2-3 nên học giáo viên Việt Nam để được giải thích tường tận. Một số thầy cô Việt Nam dạy lớp online, sau đó ghi hình ghi âm lại và đăng lên Youtube. Mình nghĩ đây cũng là một nguồn học liệu hữu ích, nhưng cá nhân mình không chọn, vì bài giảng rất dài dòng do có cả phần tương tác với học viên trong lớp đó.

Học 1-1 với giáo viên: Bạn có thể tìm thấy các bạn sinh viên chuyên ngành Hán ngữ, thạc sỹ hoặc đang học thạc sỹ ở Việt Nam hoặc Trung Quốc để học 1-1. Trên Threads là nơi mình thấy dễ tìm thấy giáo viên nhất. Tuy nhiên, bạn cần kiểm tra kỹ bằng cấp, trình độ của giáo viên trước khi học, tin tưởng vào cảm nhận của mình khi học. Người hiểu rõ vấn đề là người giảng lại được cho người khác một cách rõ ràng, đơn giản và logic. Nếu bạn thấy giáo viên nói lòng vòng, hoặc giảng mà bạn không hiểu, khả năng là do trình độ chuyên môn và khả năng sư phạm của giáo viên chưa tốt. Học phí 1-1 sẽ ở khoảng 200-300-500 nghìn đồng một buổi 2 giờ, tùy vào profile từng giáo viên.

Học chương trình cử nhân ở Đại học ngoại ngữ: Đây là nơi mình được học “chính thống” nhất về ngôn ngữ Trung Quốc. Những môn đầu tiên chúng mình học chính là nghe nói đọc viết, theo giáo trình Hán ngữ. Thầy cô rất giỏi, giảng dễ hiểu và hay, tuy nhiên vấn đề chính của chương trình này mà sinh viên chúng mình buộc phải “chạy theo” đó là: TỐC ĐỘ nhanh kinh khủng khiếp. Một cuốn giáo trình học ở ngoài sẽ mất khoảng 2-3 tháng, trong trường ngoại ngữ chỉ học trong BỐN TUẦN. Theo được tốc độ này chính là bài toán khó nhất với sinh viên chúng mình, làm sao để học kịp, hiểu kịp, nhớ kịp với “tốc độ thần thánh”, “sách chưa kịp cũ đã hết bài”.

Tóm lại, nếu bạn không học trường Ngoại ngữ mà tự học ở ngoài, bạn có thể chọn trung tâm (có nhiều Trung tâm, Viện Khổng tử chỉ là một trong số đó), giáo viên 1-1 hoặc học theo bài giảng thu sẵn, bài giảng online Youtube. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là BẠN CẦN DÀNH RẤT NHIỀU THỜI GIAN ĐỂ HỌC. Tìm được nguồn chất lượng là một chuyện, học được hay không chủ yếu vẫn nằm ở tâm sức của bạn.

Cá nhân mình đã thử nghiệm khá nhiều để tìm ra mô hình cho riêng bản thân như thế này:

• Học trước với bài giảng online để nắm được nội dung, từ vựng, ngữ pháp, từ đó làm được bài tập. Phần này mình học tranh thủ vào buổi sáng sớm, bài giảng thường ngắn chỉ 20-30 phút/bài nên chỉ cần dậy sớm một chút là đã đủ rồi.

• Đi học ở Đại học ngoại ngữ: học với tốc độ nhanh, chủ yếu để mình được rà lại nội dung đã học ở bước 1, hỏi thêm các vấn đề khúc mắc. Phần này mình học vào cuối tuần, nguyên ngày thứ bảy chủ nhật.

• Học 1-1 để củng cố, rèn luyện giao tiếp, học sâu và kỹ những phần vẫn còn “lơ mơ”. Phần này mình chỉ học với thời lượng rất ít, mỗi tuần chỉ khoảng 2-4 giờ vào buổi tối.

Bạn có thể chỉ dùng một bước trong số ba bước học trên, chỉ vì mình theo ba bước đó không có nghĩa nó là cách tốt nhất hoặc duy nhất. Mỗi người có cách phù hợp riêng, bạn cứ thử nhé. Quan trọng nhất vẫn là dành thời gian để học, chịu khó dậy sớm thức khuya chút, tranh thủ thời gian.

Nên tập trung vào kỹ năng nào trước trong bốn kỹ năng nghe nói đọc viết?

Bạn cần học cả bốn kỹ năng này cùng lúc. Lý do là vì chữ Hán rất đặc biệt, khác với chữ tiếng Việt hoặc tiếng Anh theo hệ Latinh. Chữ Hán có cấu trúc, cách viết, cách tưởng tượng trong đầu rất khác, nên ngay từ đầu bạn cần học cả bốn kỹ năng để khắc sâu ngôn ngữ này, nếu không càng học lên cao sẽ càng rối, loạn, và thành sợ học.

Người ta hay nói về việc “tắm ngôn ngữ”, nghe mọi nơi mọi lúc, hoặc xem nhiều phim tiếng Trung. Cá nhân mình nhận thấy việc này chỉ có tác dụng bổ trợ, và chỉ thực sự hữu dụng khi bạn đã học được một thời gian, hiểu được phần nào nội dung thì việc xem phim, xem show giải trí… mới có tác dụng.

Riêng việc nghe bài hát, mình khuyên bạn không nên coi đó là một kênh học tiếng Trung. Do với ngôn ngữ có dấu như chữ Hán, khi hát, người ta được phép bỏ qua dấu, biến đổi dấu tùy thuộc nhịp điệu bài hát. Tức là phần quan trọng nhất, khó nhất, lại được phép điều chỉnh thành… sai.

Nền tảng của các ngôn ngữ nói chung và tiếng Trung nói riêng là hai thứ: Ngữ pháp & Từ vựng. Vì thế, đừng học lung tung, đừng lo lắng FOMO khi thấy quá nhiều người giới thiệu về nhiều nguồn podcast, phim ảnh… Bạn hãy học theo một chương trình có cấu trúc, căn cứ vào các bộ học liệu nổi tiếng như: Hán ngữ 6 quyển, Giáo trình chuẩn HSK, Giáo trình Boya… Các bộ sách này sẽ trang bị cho bạn vốn từ vựng cần thiết nhất, các điểm ngữ pháp phổ biến nhất. Cứ nắm vững chúng trước đã, các kênh khác để bồi đắp thêm bạn có thể để sau. Đừng vội vã.

Khi nào nên tìm người Trung Quốc để giao tiếp?

Có thể do ấn tượng về hành trình học tiếng Anh của nhiều người, rất chắc ngữ pháp và từ vựng nhưng không nói được, không giao tiếp được, vì thế mình gặp nhiều bạn học tiếng Trung ngay giai đoạn đầu dã lo lắng tìm kiếm các kênh để giao tiếp càng nhiều càng tốt với người bản xứ, ví dụ như Italki.

Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của mình, việc nói chuyện với người bản xứ ở giai đoạn mới học thực sự không hiệu quả, mất thời gian và thậm chí tốn nhiều tiền không cần thiết. Ban đầu, bạn cần học tỉ mỉ từng chút về phát âm, chữ Hán, các cấu trúc ngữ pháp căn bản. Khi đã có nền tốt và có vốn từ kha khá, khoảng từ HSK4 hoặc ít nhất là HSK3, khi ấy bắt đầu giao tiếp với người bản xứ sẽ hiệu quả hơn.

Nói vậy không có nghĩa ban đầu học không giao tiếp, bạn vẫn cần tập đọc, tập nói, tập nghe những câu đơn giản. Bạn tự nói, tự đọc, thu âm lại gửi cho giáo viên sửa lỗi, đó là cách hiệu quả và tiết kiệm nhất. Nếu tự học không có giáo viên theo kèm, bạn hãy nghe nhiều lần bài khóa, đọc lại, ghi âm, nghe lại, học thuộc, và lại nói lại.

Tuy nhiên, mình khuyên bạn ở giai đoạn đầu nên tìm khóa học có giáo viên để có người sửa lỗi phát âm vì điều này rất quan trọng. Sai từ đầu sau sẽ khó sửa. Bạn hãy tìm giáo viên Việt Nam mà bạn thấy phát âm hay để sửa cho mình.

Nên học theo giáo trình nào?

Hiện các giáo viên và các trung tâm thường sử dụng một số giáo trình sau:

• Giáo trình Hán ngữ 6 quyển. Bản mới nhất là phiên bản 3.

• Giáo trình chuẩn HSK.

• Giáo trình Boya

• Giáo trình Msutong.

Cá nhân mình chủ yếu học theo hai loại giáo trình đầu tiên. Mình thấy mỗi loại sẽ có ưu nhược điểm khác nhau, tuy nhiên đều ổn cả, vấn đề là bạn thích học với giáo viên nào hoặc chương trình nào thì đi theo giáo trình chương trình đó dạy. Đừng quá băn khoăn về vấn đề này.

Học giáo trình nào cũng được, tuy nhiên để hiệu quả cần tận dụng tối đa giáo trình và bài giảng. Đừng học kiểu không chuẩn bị gì trước khi học, bước vào nghe thầy cô giảng mọi thứ đều mới tinh, học xong về cũng không làm bài tập. Cách học này sẽ chỉ khiến bạn mất thời gian mà không đọng lại được gì nhiều, lâu dần sẽ chán nản và ngại học.

Mình gợi ý bạn chu trình học như sau với mỗi bài:

• Trước khi tới giờ học: Cần học trước từ vựng, viết mỗi từ 10 dòng, đọc to bài khóa, mở audio nghe và lại đọc lại, sau đó chép lại bài khóa. Làm trước các bài tập.

• Trong lớp học: Chú ý ghi lại các chủ điểm ngữ pháp thầy cô giảng và các từ vựng mở rộng.

• Sau lớp học: Làm lại bài tập nếu tra thấy câu sai, làm các bài tập bổ sung thầy cô giao.

Theo cách này, bạn có thể chỉ học hai tiếng với một buổi học, nhưng cần dành thêm ít nhất gấp đôi số đó để chuẩn bị bài và làm bài tập. Bù lại, bạn sẽ tận dụng được thời gian học với thầy cô để tiếp thu các vấn đề quan trọng.

—

Bài viết này mình viết trong một tối muộn ngày chủ nhật, khi hai bạn nhỏ đã ngủ, và mình vừa trải qua hai ngày cuối tuần được nghỉ học do trường kỷ niệm 70 năm thành lập. Cuối tuần không vội vã khiến mình có thêm thời gian và năng lượng để nghỉ ngơi, xem qua bài vở tuần sau, và viết bài blog này.

Mình hy vọng, bài viết hữu ích với bạn nếu bạn vừa mới bắt đầu hành trình học tiếng Trung hoặc đang ấp ủ ý định này.

Cảm ơn bạn, chúc bạn tuần mới nhiều niềm vui nhé!

Tố Uyên.

P/s: Nếu bạn quan tâm chủ đề học tiếng Trung, mình đã viết một số bài khác, bạn có thể tham khảo.

Trở lại giảng đường đại học ở tuổi 36

Tài liệu, khóa học để tự học HSK 1-2-3

Sự thật về tiếng Trung: dễ? nhanh? tự học được không?

Thật ra mình học tiếng Trung để làm gì?

Tất tần tật về cách mình học tiếng Trung bắt đầu từ số 0

Học ngoại ngữ mới ở tuổi 35

Bài này khá dài ạ, dành cho những bạn cần nâng cao trình độ, giao tiếp được, đồng thời có thể thi Toeic, IELTS. Có thể bạn đã quyết tâm trở lại tiếng Anh nhiều lần nhưng rồi lại phải dừng. Đã từng học, thậm chí học nhiều năm, không hẳn là mất gốc không biết gì nhưng đã nhiều năm không sử dụng, hiện tại muốn thi chứng chỉ, muốn giao tiếp được nhưng không biết bắt đầu từ đâu và học thế nào cho hiệu quả.

Nếu ai hỏi làm sao để học tiếng Anh (đạt 935 Toeic, 6.5 Ielts, giao tiếp tốt chẳng hạn) từ MẤT GỐC thì thú thực là mình không biết. Vì mình không mất gốc. Thật thà mà nói thì mình được học tiếng Anh ở trường từ lớp 6, lên lớp 10 học chương trình tiếng Anh ba năm tức là quay lại từ đầu. Nên gốc thì mình có. Mình thuộc nhóm có từng học nhưng không sử dụng được. Tới hết đại học mình vẫn ở mức như vậy, Toeic khoảng 400-500, kỹ năng nghe đọc kém, nói viết coi như không có gì.

Hiện nay mình đỡ hơn nhiều lắm rồi. Toeic 935 (mới thi tháng 10/2025), Ielts 6.5 (thi từ 2020), giao tiếp được tiếng Anh khá ổn trong công việc hàng ngày vì đặc thù công việc thường phải làm việc với khách hàng, đối tác nước ngoài.

Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ về cách mình tự học tiếng Anh để vượt qua cái ranh giới của sự “biết mà cũng như không”, có từng học nhưng không sử dụng được trong công việc, muốn ôn lại để sau đó theo đuổi chứng chỉ Toeic, Ielts nhưng mông lung mờ mịt. Tự học ở đây không có nghĩa không cần ai dạy, mà là mình chủ động nguồn học liệu, thời gian tiến độ học. Với người đã đi làm, vướng bận gia đình con cái, mình nghĩ việc có được lộ trình và cách thức để CHỦ ĐỘNG được việc học là yếu tố quan trọng nhất.

Đầu tiên, phải tin mình sẽ học được

Câu đầu tiên, cũng là suy nghĩ thường trực trong đầu rất nhiều người khi nhắc đến việc học tiếng Anh là:

• Cái gì cũng làm được, bảo học gì cũng học được, chỉ có tiếng Anh là bắt đầu bao nhiêu lần rồi lại bỏ;

• Sợ nói, không dám nói câu nào, người ta nói mình nghe cũng hơi hơi hiểu đó nhưng bảo mình trả lời thì chịu;

• Muốn học nhưng không biết bắt đầu từ đâu;

…

Có một câu chuyện thế này. Hồi lâu rồi mình xem một chương trình cho trẻ con trên tivi. Chú dẫn chương trình hỏi một bạn nhỏ đại ý là: “Lớn lên con muốn làm gì?”, bạn bảo: “Con sẽ làm bố”. Chú lại hỏi “con nghĩ làm bố có khó không?”. Bạn ấy nói: “con nghĩ là không, vì nhiều người làm rồi”.

Tiếng Anh cũng vậy thôi. Thật đó. Xuất sắc đỉnh cao chắc khó lắm và cần cả năng khiếu, nhưng tới mức dùng được, tạm ổn, đủ xài thì cứ học là sẽ được. Chỉ cần bạn không bỏ cuộc. Dù có khó tới mấy, bao nhiêu người đã học được mà, bạn cũng sẽ học được thôi.

Nhiều bạn hỏi mình về chuyện học tiếng Anh, rồi mình chưa trả lời xong đã bồi luôn “nhưng tớ không có năng khiếu”, “tớ không học được đâu”, “tớ hay nản lắm”… Vậy thì biết làm sao bây giờ? Tài liệu, cách học, phương pháp đều có thể tìm trên mạng hoặc hỏi kinh nghiệm ai đó, nhưng nếu chính bạn luôn có suy nghĩ trong đầu là mình không học được, việc này không khả thi, thì chắc chắn không hoàn thành nổi.

Cũng giống như làm bố làm mẹ thôi. Thời tuổi trẻ cứ nghĩ mình chẳng làm nổi, không biết làm sao mà xoay xở khi chẳng có kinh nghiệm gì, bao nhiêu vấn đề, thậm chí từ lúc chưa có gia đình đã bận rộn tối ngày thấy mình thiếu thời gian thì làm sao cáng đáng nổi gia đình. Nhưng rồi khi bước vào thử thách ấy, mỗi ngày đi qua chúng ta lại cứng cáp thêm một chút, và đều làm được.

Bạn đừng bỏ cuộc, là sẽ học được.

Nếu giờ bạn nhận được thông điệp: “Trong vòng 6 tháng phải giao tiếp được tiếng Anh và có Toeic 700, nếu không bạn sẽ thất nghiệp, tất cả các công ty đều không nhận bạn nữa”. Bạn nghĩ trong trường hợp ấy liệu bạn có học được không? Có, chắc chắn là có, vì không còn lựa chọn nào khác. Năng lực, sự chăm chỉ, quyết tâm… tất cả sẽ trỗi dậy giúp bạn chinh phục tiếng Anh.

Vấn đề là bạn cần tự đặt mình vào hoàn cảnh bắt buộc phải hành động trước khi cuộc đời và sự nghiệp thực sự đưa cho bạn thông điệp ấy.

Xây nền tảng tiếng Anh

Bạn đã học tiếng Anh thời phổ thông, biết những điều căn bản nhưng chưa được hệ thống lại, còn lủng nhiều điểm và không có thói quen, phản xạ do đã lâu không sử dụng hàng ngày. Mình cho rằng, chính sự hỗn độn này khiến chúng ta mất tự tin và hoảng hốt mỗi khi nghĩ tới tiếng Anh. Chúng ta không nhìn thấy cái tổng thể, cũng không biết mình đã biết gì và thiếu gì nên cho rằng mình không có gì hết, và vì thế, không biết phải bắt đầu từ đâu, học bao nhiêu là đủ, chọn sách nào, thầy cô nào, giáo trình nào.

Để rèn luyện được các kỹ năng, việc hệ thống lại kiến thức, bù đắp lại chỗ hổng trong nền tảng là việc quan trọng. Bạn có thể bỏ qua bước này nếu đã ở mức Toeic khoảng 500 điểm. Nếu thấp hơn hoặc từ khi học phổ thông chưa động lại tiếng Anh, mình nghĩ bạn nên bắt đầu từ bước xây nền.

Nền ở đây gồm hai phần chính: Ngữ pháp và từ vựng.

Tiếng Anh mênh mông, nhưng chúng mình cũng cần bắt đầu từ đâu đó. Để gom lại “cái đế” trước khi xây các tầng trên, hãy học lại ngữ pháp và từ vựng.

Mình gợi ý bạn hai cuốn sách để giải quyết vấn đề này:

Ngữ pháp: Bộ 2 cuốn Ngữ pháp tiếng Anh và Giải thích Ngữ pháp tiếng Anh của cô mai Lan Hương. Bạn không cần học hết các chủ điểm trong ngày, chỉ cần khoảng 40-50% đầu mục đầu tiên là những chủ điểm nền tảng rồi. Sau này có thể trở lại học tiếp sau.

Từ vựng: Cuốn 600 Essential words for the Toeic test của Barron’s. Từ được chia thành từng nhóm (50 nhóm), có giải nghĩa, ví dụ, bài tập.

Nếu bạn đều đặn mỗi ngày học một chủ điểm ngữ pháp và một nhóm 12 từ vựng, bạn sẽ hoàn thành quá trình xây lại nền cơ bản này trong khoảng hai tháng. Tất nhiên sau này bạn sẽ còn phải quay lại bổi đắp rất nhiều, nhưng đó là đủ để tạo nên một “cái đế” cho bạn đi tiếp, rèn luyện các kỹ năng cụ thể.

Rèn luyện nâng cấp 4 kỹ năng

Việc tập trung rèn luyện kỹ năng nào phụ thuộc nhu cầu của bạn. Nhưng theo kinh nghiệm của mình, để sử dụng tiếng Anh bền vững và hiệu quả trong công việc, đồng thời tạo ra lợi thế khi cần chuyển việc, cần hai mục tiêu đồng thời:

• Giao tiếp được;

• Có chứng chỉ (Toeic hoặc Ielts).

Trong bốn kỹ năng nghe nói đọc viết, hai kỹ năng “đầu vào” là nghe và đọc, hai kỹ năng “đầu ra” là viết và nói. Khi thi, kỹ năng viết thường khó nhất. Nhưng trong công việc thực tế, mình thấy đây là kỹ năng bạn có thể để lại sau vì trong công việc nội dung email thường đơn giản, lặp lại, không học thuật. Vì vậy, hãy tập trung vào nghe, nói, đọc. Mình sẽ không đưa ra nhiều gợi ý mà chỉ chọn ra rất ít học liệu cho mỗi kỹ năng để bạn có thể bắt đầu ngay mà không bị rối.

• Kỹ năng đọc

Phải đọc hàng ngày. Lưu ý sử dụng học liệu phù hợp với trình độ, tránh việc quá khó khiến bạn nản hoặc quá dễ nên chậm tiến bộ. Bạn sẽ ngập lụt trong từ mới, học trước quên sau, đọc mãi không hiểu. Nhưng cứ tiếp tục.

Mình gợi ý bạn đọc hàng ngày ở trang Engoo, mục Daily News. Đây là trang cô giáo người Mỹ của mình trước đây đã giới thiệu. Trang này hay ở chỗ có phân chia theo từng trình độ, tin tức cập nhật hàng ngày về nhiều chủ đề, thời lượng ngắn và có thể tận dụng để luyện nghe, nói luôn. https://engoo.com/app/daily-news

• Kỹ năng nghe

Phải nghe hàng ngày. Ở trang Engoo mình giới thiệu phía trên có cả giọng đọc của người bản xứ cho từng bài, bạn hãy tận dụng, nghe và nhắc lại là luyện được kỹ năng phát âm luôn.

Bên cạnh đó, hãy xem vlog, cứ bật phụ đề cho đỡ căng thẳng. Chăm hơn nữa thì bạn nghe chép chính tả, tuy hơi cực nhưng đảm bảo tiến bộ “thần sầu”, có nhiều nguồn, mình gợi ý bạn trang https://dailydictation.com/exercises vì có chia theo trình độ nên rất hiệu quả.

• Kỹ năng nói

Lại một lần nữa, phải nói hàng ngày. Nói nhăng nói cuội cũng được, đọc theo người ta cũng được, chỉ cần bạn phát âm ra miệng. Ba cách mình thường dùng là:

• Đọc theo bài người bản xứ đọc trên Engoo;

• Tự nói chuyện “chém gió” khi đi xe trên đường, đeo khẩu trang nên không ai biết mình đang lảm nhảm điều gì;

• Bật điện thoại quay hình, mỗi ngày vài phút nói về cái gì cũng được, việc đã làm trong ngày, một bộ phim đã xem… Sau đó tự đăng lên Youtube ở chế độ riêng tư. Mình từng có một thử thách 100 ngày ghi hình như vậy, và mình tiến bộ thật.

Tóm lại, cả ba kỹ năng đều cần thực hiện hàng ngày. Nếu bạn muốn tiến bộ nhanh, hãy dùng nghe chép chính tả, luyện nói ghi hình; nếu chủ động học từ từ, bạn vẫn cần rèn luyện hàng ngày như chỉ sử dụng Engoo thôi là được. Mỗi bài Engoo, bạn học được 3-5 từ mới, nghe người bản xứ đọc để luyện nghe, đọc và trả lời câu hỏi để luyện kỹ năng đọc, đọc theo và ghi âm để luyện phát âm.

Luyện thi TOEIC

Lần đầu mình ôn thi Toeic là khoảng năm 2014, sau khi ra trường vài năm do công ty lúc ấy bắt buộc thi. Mình ôn vài tháng và được khoảng hơn 600 điểm. Sau đó cứ vài năm mình sẽ thi lại, lần gần nhất là cách đây một năm, mình được 880 điểm. Gần đây nhất, tháng 10/2025, mình được 935 điểm (470 điểm kỹ năng đọc, 465 kỹ năng nghe).

Kinh nghiệm ôn thi Toeic của mình là làm đề, chữa thật kỹ, nghe đi nghe lại, tra từng từ. Đừng tin việc chỉ cần hiểu ý chính vì cách đó sẽ giúp bạn nâng từ 300-400 lên khoảng 600, nhưng để đạt được 700-800 và cao hơn, bạn cần hiểu thực sự nội dung bài nói tới từng từ.

Khi luyện thi Toeic, mình chủ yếu sử dụng đề ETS các năm. Bạn có thể tìm kiếm trên mạng sẽ thấy cả file và trang luyện online. Bên cạnh đó, có nhiều bộ đề khác nhưng tạm thời mình sẽ không đề cập ở đây để tránh gây loãng. Bạn cứ tập trung làm đề ETS và lùi dần, từ năm gần nhất. Như năm nay trươc khi thi mình luyện đề ETS 2024, ETS 2023.

Luyện thi IELTS

Để tăng được 0.5 điểm ở một kỹ năng nào đó trong Ielts đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức và phải vượt qua sự nản lòng.

Khi luyện Ielts, mình trung thành với bộ đề Cambrigde, cứ làm lùi dần từ bộ mới nhận. Hiện đã xuất bản bộ số 20.

Để bổ trợ, mình gợi ý bạn sử dụng các tài liệu rất chất lượng sau đây của thầy Đinh Thắng. Hoàn toàn miễn phí nhưng chứa đựng rất nhiều chất xám. Bộ sách của thầy hỗ trợ mình trong quá trình luyện kỹ năng đọc và viết. Bạn có thể tham gia nhóm của thầy (A&M English) để có thông tin download tài liệu (miễn phí nha).

Mình đã học theo sách thầy và được 8.0 Reading hồi năm 2020. Năm nay mình vừa khởi động lại việc học Ielts, bộ của thầy đã cập nhật tiếp và vẫn miễn phí. Writing cũng học theo sách miễn phí của thầy. Listening mình chỉ luyện theo bộ Cambridge. Còn kỹ năng nói mình chủ yếu lấy từ việc luyện tập hàng ngày, không chủ đích luyện đề IELTS.

—

Trên đây là kinh nghiệm của mình để học, luyện kỹ năng và luyện thi tiếng Anh từ trình độ lỡ cỡ. Đây là một chủ đề lớn và chắc chắn mình sẽ còn mở rộng chi tiết hơn trong các bài viết khác sau này.

Nếu bạn quan tâm có thể đọc thêm các bài mình đã từng viết:

Cách mình luyện kỹ năng nghe-đọc.

Cách mình luyện kỹ năng nói.

Sử dụng TED Talk để học.

Thông thường, cảm giác mình không đủ tốt được coi là tự ti và bị gắn nhãn với mặt tiêu cực của tâm lý. Cá nhân mình không nghĩ vậy. Một người, ở một lĩnh vực, có thể vừa tự tin vừa cảm thấy không đủ tốt. Vấn đề ở đây là cách mỗi người định nghĩa sự “không đủ tốt” ấy như thế nào và tìm ra nguồn gốc của nó, để từ đó hiểu mình cần làm gì với suy nghĩ ấy.

Cùng một nhận định rằng mình thiếu sót, mình kém ở một kỹ năng hoặc không đủ hiểu biết ở một lĩnh vực sẽ dẫn đến hai con đường: Hoặc bạn đứng yên tại chỗ, hoặc bạn sẽ tiến lên để bù lấp khoảng trống bạn biết mình đang thiếu sót.

Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ góc nhìn của mình về cảm giác “không đủ tốt” trong mối liên hệ với tự tin, tự ti, và động lực học tập phát triển bản thân.

Nghĩ “mình không đủ tốt” không đồng nghĩa với tự ti

Đừng đánh đồng hai khái niệm này. Có những khi nó trùng nhau, nhưng trong rất nhiều trường hợp lại khác hẳn.

Theo từ điển tiếng Việt:

Tự ti (hay mặc cảm tự ti) là một trạng thái tâm lý mà một người tự đánh giá thấp giá trị, khả năng hoặc ngoại hình của bản thân, cho rằng mình kém cỏi, thua kém người khác hoặc không đủ sức để hoàn thành một việc gì đó.

Nó thể hiện qua hành vi thiếu tự tin, rụt rè, e dè, không dám thể hiện bản thân hay tranh luận trước mặt người khác.

Nghĩa là tự ti hoàn toàn là cảm nghĩ chủ quan, bất kể thực tế bạn như thế nào.

Còn cảm giác “không đủ tốt”, đôi khi sẽ giống với tự ti khi bạn tự đánh giá mình thấp hơn thực tế, một cách rất chủ quan và thường trong mối liên quan khi bạn so sánh mình với ai đó. Nhưng còn có trường hợp, bạn thấy mình không đủ tốt, không đủ giỏi để hoàn thành điều gì đó vì bạn không làm được thật. Khi đó, bạn không so sánh mình với ai mà chỉ trong tương quan với chính việc bạn cần hoàn thành, không làm được bởi vì không thể làm được.

Nói cách khác, bạn tự ti luôn luôn là do bạn tự nghĩ trong đầu, hoàn toàn chủ quan, và xảy ra khi bạn so sánh mình với người khác. Còn “không đủ tốt”, có thể rất khách quan, bạn biết mình chưa đủ kỹ năng kinh nghiệm để hoàn thành một việc, không vì so sánh với ai, mà bởi đúng là bạn đang thực sự chưa giỏi như cần thiết.

Mình sẽ tiến xa hơn một chút trong phân tích này khi nói rằng:

Tự ti là điều ảnh hưởng xấu đến hành trình phát triển bản thân và khiến bạn không có được tâm lý an yên, nhưng “không đủ tốt” lại là một suy nghĩ cần thiết và rất tích cực trong nhiều trường hợp.

Đôi khi, lời an ủi “bạn đủ tốt rồi” thật sự giúp chúng ta dịu lại trong khao khát phải vượt trội, phải tốt hơn giỏi hơn, nhưng đôi khi đó là lời biện minh cho việc không muốn cố gắng.

Mình cho rằng, tách bạch giữa tự ti và suy nghĩ “không đủ tốt” là điều quan trọng để hiểu mình cần nỗ lực ở đâu, cải thiện điểm nào, phát huy tính cách gì thay vì cứ chìm trong những cảm nhận tiêu cực về bản thân rồi lại tự ru ngủ rằng mình đã rất ổn.

Một người tự tin, trong lòng vẫn luôn hiểu mình “không đủ tốt” ở đâu

Ngược lại với tự tin là tự ti. Nhưng tự tin không đồng nghĩa với suy nghĩ “mình đủ tốt rồi”. Hai vấn đề này không liên quan gì tới nhau. Một người có thể toát ra thần thái tự tin nhưng bên trong họ luôn xác định được họ đủ tốt ở khía cạnh nào, không đủ tốt ở khía cạnh nào. Thậm chí, mình cho rằng:

Mình hiểu, sự tự ti đôi khi do ảnh hưởng từ những ấn tượng rất tiêu cực từ thời thơ bé, bị chê, bị coi thường. Chúng ta không bàn tới những thương tổn tâm lý như vậy trong bài viết này bởi mình biết có người cả đời cho rằng mình không là gì cả, kém cỏi ngu dốt chỉ bởi suốt thời đi học đã nghe những lời đó từ người lớn.

Ở đây, mình chỉ bàn tới việc suy nghĩ “không đủ tốt”, đôi khi là lời biện minh cho sự rụt rè không muốn bắt đầu một thử thách nào đó dù bạn biết mình cần làm nếu muốn phát triển. Vì bạn sợ mình sẽ thất bại nên chọn không hành động gì để chắc chắn không phải đối diện với thất bại hoặc nỗi dằn vặt vì lựa chọn sai. Bạn sợ sự bất định của tương lai, không biết lựa chọn của mình sẽ dẫn tới đâu nên tốt nhất là không chọn. Và bạn nghĩ, sự rụt rè ấy là vì mình tự ti, vì mình đang nghĩ bản thân không đủ tốt.

Thực tế, tự ti và tự tin, suy nghĩ mình đủ tốt hay không đủ tốt có thể không liên quan gì tới nhau. Bạn có thể vẫn bước chân về phía trước dù trong đầu đang ngổn ngang suy nghĩ “ôi mình còn kém lắm, mình không làm được mất thôi”. Vấn đề là bạn vẫn bước thêm một bước.

Người mà bạn ngưỡng mộ phăng phăng tiến về phía trước, bạn nghĩ họ tự tin, họ giỏi, nhưng có thể bạn chỉ đúng một nửa thôi. Họ vẫn đang gào thét trong đầu rằng họ kém lắm đó, nhưng họ vẫn bước tới. Họ không hành động vì nghĩ đã đủ giỏi. Họ hành động vì sự tự tin từ trong sâu thẳm, rằng họ không cần so sánh với ai cả. Đó là điều quan trọng nhất.

Tự tin đến từ quan điểm trân trọng bản thân, mình là duy nhất, hành trình của mình dù đúng dù sai cũng cần bước về phía trước. Sai thì chọn lại, chưa giỏi thì học, thiếu kỹ năng gì bổ sung kỹ năng ấy. Ai chê là việc của người chê. Họ không phải không sợ, chỉ là vẫn bước đi cùng nỗi sợ.

Tự ti đến từ sự so sánh không ngừng bản thân với người khác. Nhưng sự so sánh sẽ chẳng dẫn tới đâu cả vì cuộc sống vô tận như vậy mà, người giỏi sẽ có giỏi hơn, giàu sẽ có giàu hơn, thành công sẽ có thành công hơn. Bạn định so sánh mình với họ đến bao giờ? Liệu có khi nào bạn tự tin được nếu cứ lấy người khác làm thước đo cho chính mình? Giữa vô vàn cái thước, bạn định vượt lên những cái thước nào?

Suy nghĩ “mình đủ tốt rồi” có thể sẽ tích cực và đúng bản chất hơn nếu chuyển thành “mình đã làm tốt nhất có thể rồi”, “mình có đủ để cứ cố gắng tiếp rồi”. Không đủ tốt cũng không sao cả, vì làm gì có ai đủ tốt? Vấn đề ở đây là “đủ” so với cái gì? Bản thân chữ “đủ” cũng là một sự so sánh, khi những gì chúng ta có bằng với mức ta cho rằng mình nên có. Trong một phép so sánh mơ hồ như vậy, chúng ta sẽ luôn thua.

Suy nghĩ “mình chưa đủ tốt” sẽ rất thực tế nếu được diễn giải theo hướng “so với yêu cầu của công việc này, mình chưa có đủ kinh nghiệm, chưa đủ kỹ năng A, chưa đủ kiến thức B”. Cách nghĩ này sẽ dẫn bạn tới hành động bồi đắp những gì mình đang thiếu, thay vì mơ hồ chung chung. Và sự chưa đủ tốt ở đây được đánh giá khách quan trong so sánh với yêu cầu của một nhiệm vụ nào đó.

Những người tự tin nhất bạn nhìn thấy, thực ra là người biết rất rõ họ chưa đủ tốt. Nhưng họ không để trong đầu có nhận định mơ hồ mà sẽ xác định họ chưa đủ tốt để làm nhiệm vụ gì, chưa đủ tốt ở khía cạnh nào, và làm sao để bồi đắp lấp lại khoảng trống ấy.

Họ hành động không phải vì tự tin hoặc vì cho rằng đã đủ giỏi. Ngược lại, họ tự tin vì biết cứ làm rồi sẽ giỏi hơn, và từ đó lại càng tự tin hơn. Tự tin đến từ trải nghiệm, thành tựu, cảm giác mình đã đi được từ đây đến kia, không phải từ suy nghĩ đơn thuần.

Bài tập để vượt qua rào cản tự ti

Từ giờ, mỗi lần nghĩ “mình không đủ tốt” hoặc cảm thấy mình thua kém người khác - chính là “tự ti”, mình có một gợi ý cho bạn để làm rõ vấn đề và gạt đi chướng ngại vật trong lòng:

• Bước 1: Luôn gắn vấn đề tâm lý bạn đang trải qua với một hành động hoặc mục tiêu cụ thể. Đừng chung chung, mơ hồ. Bạn đang cảm thấy như vậy vì đứng trước nhiệm vụ gì? Đây có phải việc bạn nên làm cần làm không, một cách khách quan? Nếu bạn là ai đó khác - một người tự tin như… (ai đó bạn thấy họ tự tin), bạn sẽ làm gì?

• Bước 2: Xác định luôn bạn không đủ, chưa đủ tốt thật. Trong một cuốn sách mình đọc, tác giả có nói về một định luật: Trong công việc, bạn luôn phát triển đến cái ngưỡng khiến bạn “sợ chết khiếp”. Nên chẳng sớm thì muộn, bạn cũng ở giai đoạn thấy bản thân quá bé nhỏ, thiếu sót, kém cỏi trước điều muốn làm, cần làm thôi. Vì thế, cứ xác định luôn là mình không đủ giỏi, không đủ tốt, đó là sự thật mà. Nhưng để đi xa hơn, bạn cần vạch ra mình thiếu sót chỗ nào, những khía cạnh nào.

• Bước 3: Nhắm mắt mà bước. Cùng lắm là thất bại thôi. Đừng để thất bại kéo theo sụp đổ sức khỏe và tán gia bại sản là được. Mà đa phần những gì chúng ta đang sợ thực hiện đều không tới nỗi khiến bạn sụp đổ nếu lỡ thất bại hoặc không thể nào làm được đâu. Vừa hành động, vừa để ý cải thiện những gì chưa đủ tốt đã vạch ra ở bước số 2.

Mình ví dụ cụ thể chút, dựa vào trường hợp thực tế trong công việc của mình khi quan sát các PM (quản lý dự án) mới vào nghề, tầm 1-2 năm kinh nghiệm khi mình giao việc cho các bạn ấy. Tưởng tượng mới chỉ ra trường ít năm, kinh nghiệm có chút xíu, bước vào một tập thể toàn các PM cứng đã trên dưới mười năm thậm chí có người tới gần hai mươi năm kinh nghiệm, mình biết các bạn ấy rất ngợp, thậm chí sợ việc. Không biết sẽ làm thế nào cho đúng, làm sao để xử lý vấn đề phát sinh, hay đơn giản một chiếc email sang khách hàng cũng sửa lên xuống từng dấu phẩy vì sợ mình sơ sót.

Nhưng cách tiếp cận mà mình - một người quản lý sẽ đánh giá cao chính là ba bước đối phó với cảm giác tự tin ở phía trên. Thực tế, những bạn PM làm được như vậy đều phát triển tốt.

Bước 1: Gắn với mục tiêu cụ thể. Mình thường hỏi các bạn có mục tiêu thế nào trong hai tháng, sáu tháng? Với dự án này cần đạt được điều gì, trong bao lâu? Không được mơ hồ vì càng mơ hồ mọi thứ càng đáng sợ.

Bước 2: Xác định rõ với dự án này, điều bạn thiếu là gì, điều bạn đã có để phát huy là gì? Ví dụ như khách hàng khó tính, thuộc lĩnh vực bạn chưa kinh nghiệm, vậy phải lưu ý tìm hiểu tài liệu nghiệp vụ, nghe kỹ các cuộc họp về giải pháp, kết nối ngay với người thạo về điểm này để có khó khăn còn tìm hỏi. Bù lại bạn có kỹ năng giao tiếp tốt, linh hoạt, viết mail chặt chẽ, vậy cũng đáp ứng được một phần rồi.

Bước 3: Sợ cũng làm. Khó cũng là. Chưa làm bao giờ cũng vẫn bắt tay vào làm. Sau vài dự án, bạn nào kiên trì không bỏ cuộc (tức là không nghỉ việc) sẽ cứng cỏi lên nhanh chóng, kinh nghiệm dày dặn và giải quyết các dự án tương tự trơn tru hơn. Trước khi quản lý (chính là mình) lại giao tiếp một vụ nào đó khó hơn hẳn, và bạn ấy lại… hoảng tiếp.

Tóm lại, cần phân định rõ giữa tự tin và tự ti, “không đủ tốt” và “đã đủ tốt” kèm mối quan hệ giữa chúng để hiểu chính những suy nghĩ của mình. Cá nhân mình thực ra không đặt niềm tin hoàn toàn vào những gì não mình đang bảo vì nếu nghe theo não chỉ dẫn chắc mình không dám làm gì.

Cần làm gì cứ làm đi bạn, bất kể trong đầu bạn đang có những lý lẽ gì bảo rằng bạn kém cỏi, tự ti, không đủ tốt. Đơn giản vì người ta sẽ bớt kém cỏi (giỏi hơn), bớt tự ti (tự tin hơn), tốt hơn lên nhờ hành động, chứ không phải ngược lại.

Chúc bạn chân bước dũng cảm dẫu trong đầu vẫn đầy sợ hãi, tự ti nếu đó đúng là việc bạn cần làm và muốn làm cho bằng được.

Thân mến,

Tố Uyên.

P/s: Mình có từng viết một số bài về chủ đề tương tự, bạn đọc thêm ở dưới nhé.

Làm sao để bớt khắt khe với chính mình?

Sự so sánh đến từ đâu?

“Cô bé mùa đông” và hành trình vượt qua sự tự ti

Trước hết, mình muốn báo với bạn là mình đã “vượt lười” thành công để sắp xếp lại toàn bộ 125 bài blog đã đăng tải từ đầu năm 2023 tới giờ vào một cấu trúc rõ ràng ở đây. Bạn sẽ tìm thấy các bài viết được xếp vào các chủ đề; một số bài viết nổi bật có lượt đọc cao; và danh sách bài viết theo thứ tự thời gian.

Mình mong việc sắp xếp này có thể giúp bạn nhanh chóng và dễ dàng tìm thấy các bài viết bạn quan tâm trên In Metime.

Có thể trước đây mình không có được “năng suất chậm” (mà bền vững) - slow productivity như thuật ngữ tác giả Cal Newport dùng trong cuốn sách cùng tên của ông, nhưng mình thực sự là con người của trường phái “học chậm”, nếu trên đời có một cái tên như thế.

Bài mình viết về cuốn sách “Năng suất chậm”:

Mình học gì cũng chậm. Tức là mình luôn chủ động chọn con đường dài hơn trong học tập. Mình đã không tự tổng kết được để rút ra điều ấy cho tới gần đây. Ngay cả trên blog này, mình cũng từng viết một số bài về học tập. À, nhiều ấy chứ, không phải một số. Nhưng mình luôn cảm thấy chúng vẫn là những kinh nghiệm rời rạc, dù thực tế đấy nhưng thiếu một chất kết dính thực sự, cái gốc của mọi lựa chọn trong học tập của mình.

Giờ mình biết nó là gì rồi, và mình sẽ chia sẻ với bạn trong bài viết này. Tất cả xoay quanh chữ “HỌC CHẬM”, và kiên trì tin tưởng sự chậm ấy là điều phù hợp với mình.

Chìa khóa 1: Người ta làm được, mình cũng làm được

Hôm trước, mình báo với chồng và hai con về việc đã được nhận vào chương trình cử nhân văn bằng 2 ngành ngôn ngữ tiếng Trung của Đại học ngoại ngữ. Mình có chia sẻ là khi tốt nghiệp sau đây gần ba năm, mình muốn đồng thời có được HSK6. Thông thường chuẩn đầu ra của chương trình cử nhân là khoảng HSK5. Chồng mình cảm thán: “HSK5 đã khó, HSK6 còn khó hơn nhiều đấy, nhắm được không?”. Mình buột miệng: “Người ta làm được, mình cũng làm được”. Mình đã gặp nhiều bạn có HSK6 sau khi học cử nhân rồi.

Đó là điều bật ra ngay lập tức trong đầu mình, cũng là niềm tin mình có từ rất lâu rất lâu. Tất nhiên mình biết HSK6, hay thậm chí HSK5 là siêu khó. Mình cũng biết, tiếng Anh khó, IELTS 7.0-7.5 càng khó hơn. Học đại học cũng khó chứ, học thạc sỹ lại càng chẳng dễ, làm công việc này khó, công việc kia cũng khó. Rốt cuộc, trên đời này có việc gì là không khó đâu? Rất nhiều chương trình, bằng cấp, chứng chỉ, trình độ, môn học, chuyên môn… sinh ra thực sự để làm khó mình luôn đó, khó tới mức đọc không hiểu gì, cũng không biết làm sao để hiểu, càng học càng không hiểu.

Nhưng người khác làm được, mình cũng sẽ làm được. Nếu có giới hạn nào đó, mình nghĩ chỉ là về thể chất. Ví dụ như tay chân mình yếu ớt, dù có cố bao nhiêu cũng không thể bê vác đồ nặng, điều đó mình chấp nhận. Nhưng đã là chuyện học hành, nếu ngồi vào bàn học được, cùng tiếp cận được các tài liệu, thế nào cũng học được thôi. Miễn là không từ bỏ.

Người ta học nhanh, mình xong chậm chút cũng không sao. Quan trọng là niềm tin rằng không thể học được sẽ khiến chúng ta thậm chí chẳng bắt đầu, hoặc nhanh chóng từ bỏ ngay khi “va phải đá”. Người khác làm được vì họ va phải đá rồi sẽ đứng dậy đi tiếp, còn chúng ta va phải đá là dừng lại, vậy không phải vì học khó tới nỗi không thể, mà vì chúng ta bỏ cuộc thôi.

Có một hiện tượng rất thường xảy ra nhưng cũng dễ hiểu, là số lượng người học được hoặc đạt được chứng chỉ bằng cấp gì đó (ví dụ như chứng chỉ chuyên môn quốc tế, tiếng Anh, SAT…) ban đầu có rất ít nhưng dần dần con số tăng dựng đứng trên biểu đồ. Không phải kỳ thi đã dễ hơn, cũng không hẳn việc có nhiều tài liệu dễ dàng tiếp cận, lý do chính là vì chúng ta nhìn thấy ngày càng nhiều người tương tự mình, thậm chí ngay bên cạnh mình học được thi được. Cái suy nghĩ “à, người này người kia học được, vậy hẳn cũng không khó như mình tưởng, chắc mình cũng học được” mới là yếu tố quyết định khiến số lượng bằng cấp chứng chỉ trước đây được coi là khó lại trở nên phổ biến nhanh chóng khi đạt được độ phổ biến nhất định.

Sự khác biệt giữa người “học được” và “không học được” chủ yếu nằm ở chỗ có tiếp tục học hay không. Miễn bạn không từ bỏ là rồi bạn sẽ hoàn thành, sẽ… học được.

Chìa khóa 2: Luôn để dành chỗ cho câu hỏi “liệu có chắc không?”

Mình nghĩ chúng ta đều đồng ý với nhau, người hiểu sâu sắc một vấn đề là người có thể diễn giải lại một cách hết sức đơn giản, ngắn gọn, logic. Hơn hết, họ có thể trả lời các câu hỏi kiểu: Vì sao như vậy? Điểm khác nhau giống nhau giữa cái này với cái kia là gì? Bản chất của vấn đề này như thế nào? Nhưng người dạy có trình độ không cao thường không trả lời được gãy gọn những thắc mắc đó.

Thực tế, thầy cô giáo để về dạy học trò tiểu học những phép tính căn bản, họ đã phải học toán cao cấp, tâm lý lứa tuổi, phương pháp giảng dạy và vô vàn những kiến thức khác. Nếu chỉ dạy đúng những gì mình biết, đó gọi là chia sẻ kinh nghiệm, không gọi là dạy.

Bản thân mình thường không nhớ và kết nối được kiến thức khi không thực sự hiểu. Vì thế, khi học điều gì đó mới, mình có phản xạ thắc mắc về những điều xung quanh nó. Ví dụ như khi học tiếng Trung, học về một từ, một câu, mình thường sẽ hỏi thêm cô giáo về phát âm, vì sao mình nghe có người nói phát âm thế này, có người lại nói khác? Từ này trong câu ở vị trí nào và vì sao? Từ này có nghĩa giống từ học trước đó, vậy sử dụng có giống nhau không?

Không phải mình cố tình hỏi nhiều, mà vì nếu không hiểu rõ, mình không kết nối được điều mới học và những điều đã học, cũng không hiểu chân tướng bản chất phía sau, thành ra không biết cách dùng và có cảm giác… không yên tâm. Đây cũng là lý do khiến mình chọn một chương trình học hoặc thầy cô nào đó để theo lâu dài, hoặc xin dừng học với thầy cô mình thấy không phù hợp. Sự phù hợp ở đây, thực ra là cảm thấy yên tâm hơn, hiểu rõ kiến thức hơn, cảm nhận được sự vững vàng sâu rộng về hiểu biết hay không ở người dạy.

Vì vậy, bạn hãy dành chỗ cho sự tò mò, những câu hỏi, điều nghi hoặc để tìm thấy chương trình học phù hợp nhất với mình.

Chìa khóa 3: Không đua thời gian khi học tập

Thú thực đôi lúc mình cũng bị cuốn vào những kinh nghiệm học kiểu đạt được mốc này mốc kia sau một khoảng thời gian ngắn giật mình. Nhưng thực tế, mình mất nhiều thời gian hơn như vậy rất nhiều.

Để thi ba chứng chỉ quốc tế về quản lý dự án, mình dùng tổng cộng gần năm năm. Cứ thi xong một chứng chỉ, rồi làm việc, tích lũy kinh nghiệm, sau thời gian dài mới lại học và thi tiếp.

Để học lên cao về quản trị, mình không chọn cách học các khóa ngắn hạn mà đăng ký học thạc sỹ MBA, hết tổng cộng tới ba năm từ lúc ôn thi Ielts để đủ điều kiện apply tới khi tốt nghiệp.

Học tiếng Trung, mình tự học một năm lên tới đầu HSK4, sau đó cảm thấy kiến thức cứ bị hổng lỗ chỗ và rất không yên tâm, nên mình đi học văn bằng 2 của Đại học ngoại ngữ - một con đường dài, sẽ mất tới gần ba năm nữa để hoàn thành.

Dĩ nhiên, mỗi người sẽ lựa chọn cách học, con đường học khác nhau, đó là vấn đề cá nhân. Nhưng với mình, mình nhận ra bản thân luôn chọn con đường dài hơn khi đứng trước những ngã rẽ. Trải nghiệm suốt những năm từ phổ thông tới giờ khiến mình có niềm tin rằng đi con đường dài và bài bản thực ra sẽ giúp mình nhanh hơn về nhiều mặt.

Bạn không nhất thiết phải học một chương trình ở trường đại học như mình mới là chắc chắn, điều mình muốn nói ở đây là tâm lý đua thời gian. “Phải học nhanh mới là tốt, nhanh lên kẻo mất cơ hội, chậm là kém hiệu quả hoặc đang làm sai ở đâu đó, là năng lực không tốt”. Mình nghĩ, chậm có cái hay của chậm.

Học chậm khác với trì hoãn. Chậm ở đây là học thật tỉ mỉ, đi từ bản chất, dành nhiều thời gian để tìm tòi và mở rộng kiến thức. Hơn hết, nên tìm tới những người dạy thật uy tín, có thể kiểm chứng về trình độ, và tin tưởng vào cảm giác của bạn khi học.

Bạn thấy tin tưởng, hiểu bài, thầy cô giải đáp được điều bạn băn khoăn là được. Nếu lấn cấn, nghi ngờ, phải hỏi và tìm hiểu ngay chứ đừng mất công ép mình phải nhớ một kiến thức mà mình còn thấy không đáng tin.

Cách học nhanh nhất, mình tin, là cho phép bản thân chậm lại. Chậm, chứ không lười, không trì hoãn. Chậm ở đây là một cách tiếp cận với kiến thức theo cả chiều rộng và chiều sâu, dùng thời gian để bồi đắp. Bạn có thể rút ngắn từ ba năm thành hai năm rưỡi nhưng không thể và không nên cố gắng rút từ ba năm thành sáu tháng, bởi vì quá cấp tốc sẽ khiến hiểu biết, kỹ năng và kiến thức khó đọng lại sâu sắc.

Hãy cứ chậm thôi, bình tĩnh, từ từ, chăm chỉ một cách chắc chắn.

Chúc bạn có những hành trình học tập thật thành công, đặc biệt nếu bạn cũng như mình, ở lứa tuổi ngoài 30, vẫn muốn học rất nhiều thứ trong khi phải đi làm, chăm sóc gia đình và nhiều nghĩa vụ khác.

Thân mến,

Tố Uyên.

P/s: Mình đã viết khá nhiều bài về chủ đề Kỹ năng tự học, kinh nghiệm học tiếng Anh tiếng Trung, và cả câu chuyện mình đã trở thành thủ khoa kép hồi đại học như thế nào. Bạn có thể đọc thêm ở đây nhé.

Làm sao để đọc được nhiều sách hơn?

Những cuốn sách truyền cảm hứng dành cho phụ nữ

Kinh nghiệm để tìm ra những cuốn sách phù hợp

Ba bộ truyện cùng tôi lớn lên

Ba cuốn sách quan trọng nhất tôi đã đọc năm 2022

Tôi đã thay đổi tư duy đọc sách như thế nào?

Chuyện viết blog:

Mình đã trở lại sau nửa năm “bế quan”

Kỷ niệm một năm viết blog, lạc lối và trở lại

Cần và đủ để bước ra sáng tạo nội dung

Blog In Metime được thiết kế như thế nào?

Vì sao mình viết blog In Metime?

Những bộ phim lãng mạn hài hước tôi thích nhất

Ba bộ phim nuôi dưỡng tâm hồn tôi

Chuyện fan girl:

Năm ca sỹ, nhóm nhạc tượng đài...

Tôi là fan Kpop - 12 năm của định kiến và niềm tin

Vì sao nỗi sợ (thường) là một món quà

Giờ là lúc nhìn lại, tạm biệt nhé 2024

Đây là một bài viết vô tri

Cô bé mùa đông và hành trình vượt qua sự tự ti

Đừng sợ tuổi 30

Niềm tự hào khi thuộc nhóm thiểu số

Chữa lành... rồi sao nữa?

Năm bài học lớn nhất cùng tôi bước vào tuổi 35

Ước gì tôi biết những điều này từ khi tốt nghiệp đại học

Em chào “chú”!

Sự so sánh đến từ đâu?

Cân bằng cuộc sống và công việc, có thể hay không thể?

Ba người phụ nữ truyền cảm hứng cho hành trình của tôi

Lấy chồng sớm, lợi hay hại?

Biến cố khiến tôi buộc phải trưởng thành

Một lần bị vu ăn cắp & Bài học về giá trị bản thân

Làm sao để bớt khắt khe với chính mình?

Động lực và mục tiêu:

Để phát triển, cần cảm giác “mình không đủ tốt”

Làm thế nào để tự tạo động lực cho mình?

Làm sao để sống có tầm nhìn xa mà vẫn được bốc đồng?

Làm sao để tạo ra biến đổi vượt bậc? (và may mắn nhiều hơn)

Chìa khóa để thoát khỏi cảm giác tụt hậu

Con đường tốt nhất để đi tới là... quay trở lại

Đặt mục tiêu khi đã ở.. giữa đường

Làm thế nào để quyết định có nên từ bỏ một mục tiêu?

Làm gì khi thấy tương lai mờ mịt?

Có hai kiểu phát triển, mục tiêu bạn theo đuổi thuộc kiểu nào?

Cùng học cách chấp nhận sự thay đổi

Tư duy tận dụng, theo thời gian, mình đã giỏi xoay sở hơn

Sống trên đời nhất định cần bền bỉ

Một góc nhìn khác về trách nhiệm

Bắt đầu từ đâu để phát triển bản thân?

Không áp lực, có tạo thành kim cương?

Sau động lực là gì?

Ba bước để thực hiện một dự án cá nhân

Vì sao kiếm tìm định hướng lại khó khăn đến vậy?

Nếu cuộc đời là một dự án

Năng suất và hiệu quả:

Năng suất chậm, tạm biệt burn out

Chẳng sao đâu, nếu không sống hiệu suất cao

Làm thế nào để làm việc hiệu quả hơn gấp 10 lần?

Phương thuốc chữa bệnh “thiếu thời gian”

Me-time mỗi ngày:

Tôi thường đọc, nghe, xem gì trên Internet?

Gợi ý 10 điều nên làm trong metime mỗi ngày

Vì sao tôi cần có Metime?

Hành trình tự do tài chính:

Dân a ma tơ nói về chuyện đầu tư

Những khoản tiền mình đã không còn chi sau nhiều bài học xương máu

Tiền có mua được hạnh phúc không

Ngừng lạm phát lối sống nếu muốn giàu có hơn

Mình học được gì khi viết về tiền

Những lời khuyên trái chiều về tiết kiệm tiền (và lựa chọn của mình)

Tiết kiệm, chiến lược và chiến thuật

Chính xác thì vì sao chúng ta cố gắng làm giàu

Trở ngại đầu tiên khiến bạn không thể giàu có

Lựa chọn khung hành động để độc lập tài chính

Những niềm tin của mình về tiền

Mình bắt đầu viết về hành trình tự do tài chính

Mình và nợ

5 bài học quý từ cuốn sách Phương pháp quản lý TCCN hiệu quả

Vì sao mình muốn đạt được FIRE

Ba lần mình khởi nghiệp

Ai là người nên giữ tiền trong gia đình?

Tài chính cá nhân và những nỗi sợ

Những chứng chỉ quan trọng cho người làm quản lý dự án

Làm thế nào để trở thành một quản lý dự án ngành công nghệ

Kinh nghiệm ôn thi PgMP & PfMP - hai chứng chỉ khó nhất về quản lý dự án

Một PM học được gì từ Super Show 9?

Hành trình chinh phục ba chứng chỉ cao nhất về QLDA

Vì sao nên học và thi chứng chỉ quốc tế?

Dành cho quản lý cấp trung:

Những bài học về lãnh đạo từ bộ phim Dr. Romantic (Người thầy y đức)

Vì sao nên học và thi chứng chỉ quốc tế?

Nếu bỗng một ngày, bạn trở thành leader

Học về quy trình từ cách vận hành của quán phở “nghìn khách”

Ba cách để tạo gắn kết cho đội nhóm

Ba chìa khóa để trở thành một leader tốt

Làm thế nào để phát triển sự nghiệp bền vững?

Có nhất định phải tìm thấy công việc mình đam mê?

Chọn kỹ năng nào để học

Làm sao để “được lòng” sếp

Cuộc cạnh tranh công việc giữa các thế hệ, cụ thể là gen Z và gen X,Y

Tìm bình yên giữa cơn bão chính trị nơi công sở

Nhảy việc, sao cho đáng?

Sống sót nơi công sở

Đừng bỏ qua kỹ năng cơ bản!

Bí quyết để có những câu hỏi trúng đích

Tìm định hướng cho sự nghiệp ở đâu?

Làm sao để tổ chức hiệu quả các cuộc họp

Suy nghĩ về định hướng công việc

Làm trái ngành

Viettel đã dạy mình về kỷ luật như thế nào

Bình tĩnh học, chậm chính là nhanh

7 ngày học cách tự học hiệu quả

Chu trình 5 bước để học tập hiệu quả nhất

Làm thế nào để tận hưởng và duy trì việc học

Làm sao để hoàn thành một dự án cá nhân mà bạn đã bắt đầu

Giới thiệu về khóa học “7 ngày học cách tự học”

Vì sao bạn thất bại với dự án học tập

Những bí mật của tôi về việc học và thi

Kinh nghiệm học tiếng Anh:

Lộ trình học tiếng Anh từ trình độ “biết mà như không?

Thành thạo kỹ năng nghe đọc tiếng Anh với nguồn học liệu dưới 200 nghìn đồng

Tôi đã học được gì khi xem Ted Talk?

Làm sao giao tiếp tiếng Anh tốt từ xuất phát điểm I’m fine, thank you!

Kinh nghiệm học tiếng Trung:

Bắt đầu từ đâu để học tiếng Trung?

Trở lại giảng đường đại học ở tuổi 36

Tài liệu, khóa học để tự học HSK 1-2-3

Sự thật về tiếng Trung: dễ? nhanh? tự học được không?

Thật ra mình học tiếng Trung để làm gì?

Tất tần tật về cách mình học tiếng Trung bắt đầu từ số 0

Học ngoại ngữ mới ở tuổi 35

Kinh nghiệm học thạc sỹ MBA:

Bài viết từ một cựu học viên chương trình MBA Đại học Hawaii (Mỹ)

Những lợi ích khi học MBA sau tuổi 30

Nâng tầm kỹ năng mềm khi học MBA

Làm sao để chọn được chương trình MBA phù hợp ở Việt Nam?

Chuyện thủ khoa:

Hành trình từ vị trí cuối lớp đến thủ khoa đại học

Tôi đã từng có ước mơ được đi du học